HOME | WOMEN IN RELIGION | LINKS TO U.S. CRAFT PAGES | LINKS TO U.K. CRAFT PAGES | EVERYTHING WELSH
HOME STUDY | E-MAIL CONTACT | WELSH WITCHCRAFT IN U.S.

Gathering of the Tribes

Gwyddon

Gwyddon neu Dewiniaeth Traddodiadol Cymru.

Gan Taliesin Enion Fawr

gwyddon2
You are visitor number

to grace this site with your presence.

All who donate will receive a 23 page professional Horoscope!

To Donate by Credit Card click on the Button Below

Thank You for Whatever you can do.

 


If you are interested in becoming Enlightened...Click HERE or on the Red Dragon Below.  You will be taken to a page which will reveal the gateway to Learning how to become Enlightened.

  Welsh Witchcraft dragon

Click on the below image and read the Quest - you will discover the secret Grail of Immortality.   Then click on and read the Way and finally The Word.  The three books are available in Kindle format.  Go to Barnes and Noble for Nook format.

                                                                    


Hawlfraint 1992, 1997, 1998, 1999, 2000, 2001 - Dynion Mwyn, Cyf. a Taliesin Wynne


Flag of Gwyddon WalesDyma dudalen gartref Dynion Mwyn, Gwyddon neu'r Traddodiad Cyn-Gardneraidd o Grefydd Dewindabaeth Cymru. Rydym yn hawlio llinach gyfrinol oddiwrth Feirdd gwir dywysog olaf Cymru, Llywelyn Ein Llyw Olaf, ac yr ydym ar hyn o bryd yn sefydlu fforwm lle y gall rheiny sy'n dymuno dysgu am ein crefydd, wneud felly heb ofni erledigaeth gan eu AS neu Esgob Eglwys. Ar hyn o bryd mae'r holl ymarfer arweiniol yn cael ei wneud drwy astudiaeth gartref, lle rydym ni yn dod o hyd i'r chwilwyr arbennig hynny, sy'n addas i'n ffyrdd. Os ar l darllen y gwybodaeth isod, yr ydych a diddordeb i ddechrau rhaglen hyfforddiant, yn cael ei arwain gan un o'n gwrachod, ewch i http://www.dynionmwyn.com/dynionmwyn/dynionmwyn2.html a gwneud cais am y cwrs astudiaeth arweiniol.

Anfonwch ef drwy e-bost i Delyth: gwenllianwales@hotmail.com Mae'n byw yng Ngogledd Cymru a bydd yn ffurfio grwpiau astudio newydd.


CYNNWYS

 


  TALIESIN (ENION VAWR) WYNNE (1927 - 2000) - MOLAWD

Ar ol cystudd hir, bu farw Taliesin Wynne, yr unig henuriad goroesol o'r traddodiad Gwyddon (Dewiniaeth) Teulu Cymraeg, y Dynion Mwyn,   yn dawel yn ei gwsc. Dyma'r traddodiad o'r hyn mae Dewiniaeth Cymraeg y Tylwyth Teg yn deillio.

Am yr ychydig flynyddoedd olaf, bu Taliesin fyw gyda ffrind, ar ynys fach ar arfordir yr Alban, yn ysgrifennu ac yn myfyrio. Fe oroesodd marwolaeth ei chwaer o rhyw ychydig fisoedd. Tynnwyd y gwybodaeth canlynol o'i ddyddiaduron, ac fe wasanaethant fel Molawd:

Ganwyd Taliesin, a gyfenwyd Wynne, yng nghoedwigoedd Gorllewin Cymru yn 1927. Yn ysto y dair mlynedd ar ddeg nesaf, oherwydd safle llywodraethol ei dad, teithiodd y teulu drwy gydol ewrop. Dychwelasant i Loegr yn 1938, ac anfonwyd y plant i fyw gyda pherthnasau yng Nghymru. Ym Medi, 1940, lladdwyd eu tad a'u mam yn y bomio Blits, yn Llundain, yn ystod Brwydr Prydain. Cymerwyd ef a'i chwaer i fewn gan ewyrth a modrib, a'u codi mewn pentref bach gerllaw tref Betws y Coed.

Yma bu iddynt ddysgu am etifeddiaeth ei deulu o Dderwyddiaeth a Dewiniaeth, wrth iddynt gwrdd y Tylwyth Teg yn Fairy Ring ger Betws y Coed, a nofio gyda ysbrydion y dwr yn yr afon leol.  Dywed yn ei ddyddiadur, mai hwn oedd cyfnod hapusaf ei fywyd.

Yn 1945 ymwelodd ei ewythr a'i fodrib a'r Unol Daleithau, cael fisa gweithio, ac fu'r teulu fyw yn nhalaith New Jersey hyd 1959.  Nid oedd Taliesin yn hoff o'r rhan yna o'r Unol Daleithiau, ond fe raddiod o ysgol uwchradd lleol a manychu dosbarthiadau mewn coleg gerllaw.  Pan ddychwelodd y teulu i Loegr, aeth Taliesin gyda hwy. Daethant yn l  i Ogledd Gymru ac fe ddywed   ei fod yn hapus iawn i gael dod yn l i'w gartref. Dros y blynyddoedd nesaf, tra'n gweithio mewn mathau arall o waith, parhaodd ei astudieithau cyfrinol, a threilio rhan helaeth o'i amser gyda ei fodrib, oedd yn lysieuwr, ac yn Offeiriades o'r Dynion Mwyn.    dysgodd am egni y mynyddoedd drwy wneud "Gweithiau Ogof" a cherdded ger mynyddoedd yr Eryry.

Yn 1963, tra'n ymweld a ffrindiau, fe gyfarfu a gwr bonheddig o'r enw Ray Bowers, a'i sbardunodd i ddechrau dysgu.  Fe ddywed ei fod wedi trefnu cofnodion y teulu, a dod at eu gilydd, y dosbarth cyntaf tu allan i'r teulu. Fe astudiodd Gwendolyn Wynne, cefnither, gyda'r teulu a mynd 'r grefydd i Llundain, lle y dysgodd yr hen ffyrdd hyd ei darfod.    R. Ymfudodd (Math ) Johnson, cefnder arall, i Awstralia, lle y parhaodd y traddodiad, ag fe aeth D. (Gwydion) Jones a'r traddodiad i Batagonia (ardal o Argentina), ble mae'n dysgu heddiw.

Yn 1965, cyfarfu Rhuddlwm Gawr a Sarah Wentworth tra ar wyliau yn Maiorca. Gwahoddodd ef i Llundain a gyrru i Gymru, lle y cyflwynwyd ef i Taliesin.    Arhosodd Rhuddlwm yng Nghymru ac astudio'r Hen Ffyrdd gyda theulu'r Wynne.   Yn 1966, dychwelodd Rhuddlwm i'r Unol Daleithiau a sefydlu'r Cynulliad ac Eglwys Y Tylwyth Teg yn Landover Maryland.

Dysgodd Taliesin yr Hen Ffyrdd hyd 1922, cyn trosglwyddo arweiniad y Dynion Mwyn i'w chwaer, a ddaeth yn brif hynafwraig nes iddi ddarfod yn 1999.  Mae'r Arglwydd Rhuddlwm Gawr 'r Foneddiges Cerridwen Gawr, o'r Unol Daleithiau wedi etifeddu yr arweiniad o Dynion Mwyn.

Taliesin oedd yn gyfrifol am agor i fynu y traddodiad Cymreig i bobl, y tu allan. Ei ddymuniad cyn marw oedd, fod athroniaeth basig y traddodiad Cymreig ar gael i bawb drwy'r rhyngrwyd, a bod i'r chwilwyr dderbyn "Blas o Gymru" drwy ddosbarthiadau astudieithau cartref. 

"Taliesin, we never got along, but we respect you and hope that wherever you are, you are finally happy and content."...Rhuddlwm Gawr and Cerridwen Gawr - Kennesaw, Georgia USA. 13 Ionawr 2000


Gwlad y Tylwyth Teg
 

Clywais sn gan un a'm carai,
Ddyddiau gloewon
Ieunac oed,
Fod y Tylwyth Teg yn chwarae
Dawnsio'n hoewon
Dan y coed.

Chwilias hyd y dolau ganwaith,
Dan ganghennau
Derw y fro,
Gwelais hwy yn dawnsio'n lanwaith
Fn ddolennau
Lawer tro.

Lawer noswaith, hir ddisgwyliais
Lle'r ymlonnynt
Wedi hyn,
Ond ni welais, er a wylais,
Un ohonynt
Yn y glyn.

Eto ceisaif, er a fynno
Oes ddiawen
Dan ei rheg,
Ddychwel adref a chael yno
Ieuanc lawen
Dylwyth Teg!


wicca, Wicca, Witchcraft, witchcraft, druid, pagan  BETH YW'R HEN FFORDD? - GWYDDON, DEWINIAETH CYMRU

Celtic knot Hound - Used by Witchcraft and Wicca Mae Gwyddon, yr hen Gwyddon, yn grefydd gyn-Gristnogaidd, wedi ei selio ar bantheon pwerys o Dduwiau a Duwiesau Cymraeg sydd yn ofudis dros chwilio am y Gwirionnedd absoliwt. Mae Gwyddon yn dod a dynoliaeth mewn cysylltiad 'n Duwiau, a dynoiliaeth mewn cysylltiad a'i hun. Credwn fod hyn yn caniatau i ni ailgysylltu ein hunain a Natur, Ein Hunain 'r Duwiau.

Paham yr ydym yn dweud ailgysylltu? Oherwydd bod y mwyafrif o'r ddynoliaeth wedi colli'r cysylltiad i'r Duwiau 'r Ddaear. Pan rydym yn cysylltu ein myfyrwyr i'n Duwiau, a natur, rydym yn cynnig iddynt ffordd i ddod yn rhan o'r Duwiau. Mae'n haelodau felly, yn derbyn gwybodaeth o fodolaeth Natur perffaith y Duwiau. Fel Yr Uchod, Felly Yr Isod.

Mae Gwyddon hefyd yn ymwneud 'r gwirionedd mewnol o ymgysegriad, natur y Cyfrinoldebau, a phrofiad cyfrinoldebol ei aelodau. Fel yr holl crefydd mawr, mae iddi gylch mewnol, a chylch allanol. Mae profiad ysbrydol y cylch mewnol yn llawer helaethach, na hynny a geir yn y byd allanol. Mae'n ddysgyblaeth sy'n creu gweledigaeth fewnol gyfoethog ac yn cofleidio y profiad dynol yn gyfan gwbwl, o enedigaeth hyd at farwolaeth, a thu hwnt.

Mae deall Cyfrinoldebau Gwyddon yn creu golau sy'n goleuo yr ysbryd ddynol, ac yn gloywi tywyllwch ofergoelion ac annwybyddiaeth. Ar ol ei oleuo, ni ellir byth ei ddiffod. Ar ol deall y Cyfrinoldebau, ni ellir byth eu anghofio yn llwyr, na'i cofio'n llwyr. Mae'r Gwyddon yn dod i fod yn fywyd yr aelod. Hebddo mae hi neu ef yn ddim. Gydag ef, mae ef neu hi yn dod yn rhan o'r holl greadigaeth.

Mae'n Duwiau yn hawlio ein haddoliad ohonynt, felly mae defod yn bodoli i rhoi ffurf i'r addoliad hynny. Mae dynolryw angen cymorth, felly defeisiwyd ddefod i rhoi'r cymorth hynny. Mae'n amhosib deall y Duwiau heb ddefod, oherwydd bod yr Egwyddor Cyntaf yn bresennol ar bob lefel, ac ym mhob peth bob amser, ond nid yw dirnadaeth gyfan yn bresennol mewn dynoliaeth bob amser.

Felly mae dynoliaeth yn dod yn fater o gynhyddu ein dirnadaeth o'r Duwiau nes bod ystur y Cyfrinoldebau yn defynnol yn cael ei ddatguddio yn ein person corfforol, ac yn dod yn un 'n bodolaeth gyfan. Mae'r grymusterau sydd felly wedi eu deall, yn dod yn rhan o'n person byw, wedi ei gynnwys yn ein bywyd dyddiol, fel rhan o ddisgyblaeth ysbrydol, meddwl a chorfforol, sy'n ein dychwelyd dro ar ol tro i'r Ffynhonnell wreiddio o bob peth.

Mae Ymroddiad i'r Cyfrinoldebau Cymreig angen tystiolaeth i'n aelodau, fod y Cyfrinoldebau hyn yn real ac yn ddefnyddiol ofewn disgyblaeth y Gwyddon. Ni ellir esbonio natur y dystiolaeth yma, oherwydd, fod deall Y Cyfrinoldebau ddim ond yn gallu ei ddeillio drwy ddod i gasgliad a gweithrediad, ac nid drwy ymresymiad deallusol. Mae natur y dystiolaeth yma yn gallu cymryd sawl ffurf:

Gweledigaeth Grefyddol, sy'n caniatau i'r addolwr gael cysylltiad a'r Gwir Dduwiau am gyfnod byr. Mae hyn yn rhan o wir dderbyniad, ac yn arwain i ddefosiwn gan yr aelodau tuag at bwrpas cyfrinol.

Gweledigaeth o Fywyd y Gorffennol, llae mae'r aelodau yn cofio ei fodolaeth/bodolath i'r gorffennol,

Gweledigaeth Farddonol. Engraifft o weledigaeth farddonol yw " The White Goddess" wedi ei Hysgrifennu gan Robert Graves. Yn l yr hanes, fe ysgrifennodd rhan helaeth o'r gwaith mewn yn dydd a nos. Roedd ganddo fynediad i ddelwau a symbolau breddwydiol cynddelwaidd, a arweiniodd i'w feddwl annwybodol i fod wedi ei sbarduno yn sylweddol. Dysgir y Delwau hyn fel rhan o'n traddodiad, ac maent hefyd yn bdoli (fel y tybia Jung) ar lefelau eu hun. Maent, pryd eu dehonglur yn iawn, yn fodd drwy'r hyn y gellid deall rhan o'r gwirionedd mawr,

Gweledigaeth Ddewinol, lle mae'r aelod yn mynd drwy Brawf gwasanaeth, ac felly yn cysylltu a lefelau pellach o'r Dirgelion.

Gweledigaeth Gyfrinol, lle mae'r aelodau yn mynd i fewn i undeb dwyfol gyda'r Duwiau. Does yna ddim patrwm i'r math hyn o fodolaeth, wrth fod yn ddimensiwn yn yr hyn, lle mae dim ond grym y bywyd yn bresennol.

Pryd mae aelod yn wir brofi y pum Weledigaeth yma, nid ydynt yn amau natur y profiad. Er bydd dynolriw yn gallu doddef o amhaeaeth o bryd i bryd, mae'r aelod Gwyddon sy'n cymryd rhan yn y profiad o Weledigaeth, yn dod yn ymwybodol bod eu amhaeaeth nawr yn bodoli o amgylch realiti y byd allanol, ac nid y mewnol. Mae realiti profiad o'r fath yn goleuo eu holl fywyd.

Felly gellid dangos bod y Gwyddon yn athroniaeth grefyddol gymleth, yn delio a natur Cariad, Gwybodaeth a Phwer yn ogystal a Gwirionedd, Profiad a Defosiwn. Mae'n galw am Ddisgyblaeth, Amynnedd, Gwaith a theirngarwch hollol i'r bwriad cyffredin.

Gellir llanw yr athroniaeth yma, dim ond drwy wasanaeth, mai rhai aelodau yn cymryd blynyddoedd, ac o bosib degawdau i'w gyflawni. Nid yw'r Gwyddon yn goddef unrhyw nonsens, ac mae rheiny sy'n dod iddo, yn gorfod dod yn wag-law a dweud " Rwy'n gwybod dim, rwy'n chwilio am bopeth". Oherwydd ofewn strwythur y Gwyddon, mae'r holl Ddirgelion wedi eu cynnwys.

Mae'r Gwyddon wedi goroesi ymosodiadau o erledigaeth, difaterwch a chamfynegiant. Mae wedi goroesi mewn amserau modern, er gwaethaf erledigaeth gan glerigwyr cristnogol, yn hwyrach, y media newyddiadurol modern, a hefyd, er syndod, gan grwpiau paganaidd sy'n dymuno "perghnogi" y term "Gwyddon" (ein term ni am Ddewiniaeth Cymreig). Fe arweiniodd yr erledigaethau gan yr Eglwys Gristnogol, i'r Gwyddon ddod yn "Ffordd" gyfrinachol a chyfyngu yr aelodaeth i fod yn aelodau o deulioedd arbennig, oedd yn gallu cadw'r gyfrinach hynny. Roedd y cyfyngiad yma yn golygu, ofewn ein anghenraid, ein bod yn dysgu dim ond rheiny sy'n addas i fynd i fewn i dawelwch arswydus Lle y Duwiau.

Ni all y myfyrwyr fynd i fewn i'r lle cysegredig yma, heb iddynt ddangos arwyddion pendant o gf, awydd gyfrinol ddiamheuol, a bodlonrwydd i gymryd y profion bydd yn eu gorfodi hi neu ef i ddatgelu yn derfynol, yr hyn sydd fwyaf gyfrinachol iddynt hwy. Does yna ddim cyfrinachau gan y Gwyddon. Mae'r holl wybodaeth wedi ei gynnwys mewn fformiwlau sy'n gallu cael eu deall a'u dysgu yn rhwydd. Mae'n derfynnol ac yn hollol, y Gwir Wyddon, yn sefyll yn ansymudol tu hwnt i'r gwagle, amser a materion dynol.

Yn anffodus mae Dewiniaeth wedi dod yn ddihangfa i rheiny sy'n dymuno dychwelyd i ffurf symlach o fywyd, a dianc o faich gyson- gynhyddol y gymdeithas gyfoes. Mewn llawer achos, mae'r Medr wedi dod yn gymorth i rheiny sydd wedi bod yn aflwyddianus yn datrys problemau personnol mewn bywyd i guddio, tra bod storm technoleg, H-bom 'r holl bethau arall o wareiddiad yn mynd heibio yn ddiniwed uwch ben.

Mae'r "Wicca" modern wedi dod yn gais gan ddynoliaeth yr ugeinfed ganrif, i wadu cyfrifoldebau yr ugeinfed ganrif. Maent wedi datblygu y gred ddiogel a diniwed, bod Natur o hyd yn dda ac yn garedig. Maent yn credu hefyd, neu felly mae'n ymddangos, os ydych, yn bersonol, yn gallu mynd yn l mewn datblygiad meddwl, wedyn, effalle bydd y gweddill o'r byd yn dilyn.

Oherwydd y camddealltwriaeth yma, mae cylchran o'n gymdeithas wedi ceisio gwneud Y Medr, i fod y cyfan i'r holl bobl. Maent wedi ceisio deffinio Dewiniaeth fel crefydd syml pantheistaidd naturiol - heb fod yn gymleth yn unrhyw ffordd. Mae'r bobl yma yn cael eu hadnabod fel paganiaid "fluffy bunny".

Back to Top

wpeAA.jpg (2490 bytes)


wicca, Wicca, Witchcraft, witchcraft, druid, pagan  Y DIRGELION GORLLEWINOL

Witchcraft and Wicca - knotworkDatblygwyd y Dirgelion ar gyfer yr holl Ddynoliaeth, a datblygwyd y Ddynoliaeth ar gyfer y Dirgelion. Ond Beth yn union yw'r Dirgelion?

Mae'r holl feddwl cyfrinol wedi ei sefydlu ar un derbyniad helaeth: y deall o wirionedd, yn hytrach na thwyll. Mae'r myfyriwr o'r Dirgelion o anghenraid yn chwiliwr am wirionedd neu "Ddoethineb".

Mae Dewiniaeth yn isgynnyrch o'r chwilio am wirionedd, ac maen dal safle israddol i wirionedd. Mae Dewiniaeth, sy'n ddatblygiad o ewyllus gyfan, yn gynnyrch o'r Enaid yn ei chwilio am wybodaeth terfynol. Mae'n allu i ddefnyddio grym sydd wedi ei feddi, tra'n chwilio am bwrpas pwysicach ofewn yr hunan. Ni all wirionedd esoteraidd ddiamheuol gael ei ysgrfennu lawr neu ei osod ofewn fframwaith ddeallusol o feddwl. Cymerir rhan yn y gwirioneddau cysylltiedig yn ystod yr amgyffrediad o'r enaid neu'r Oleuedigaeth. Nid yw gwirionedd i'r radd yma yn bodoli oherwydd meddwl pragmatig, on yn hyn o beth, ddim ond yn amlwg i lygad yr canfyddwr. Drwy gydol hanes y ddynoliaeth mae yna ffydd, ysgolion doethineb ag athrawon, sydd wedi dangos fford i gyrraedd gwybodaeth gweithredol o feddwl esoteraidd ag athroniaeth, drwy ddefnyddio ensyniad yn hytrach na dull uniongyrchol, i ddysgu y dynesiadau i'r gwirionedd cosmic. Does gan gyfrinachedd y Meistri yma ddim i wneud ag amddiffyn y Dirgelion, oherwydd mae popeth a fedr ei ddweud am y Dirgelion wedi ei ysgrifennu i fewn i len gwerinol, myth a chwedl.

Fe welwyd mai'r chwedlau, y defodau 'r mythau hyn, oedd yr heolydd drwy lawer taenfa o ymwybyddiaeth, i'r ardal o'r meddwl lle gall yr enaid fodoli yn ei gyfanrwydd. Daeth rhain 'u disgyblaethau, a'u dysgeidiaethau amgylchynol, i fod beth mae'r Gorllewin yn digrifio fel y Dirgelion. Mae'r Dirgelion, yn eu hanfod, yn fdd drwy'r hyn, mae dynolryw yn gallu canfod ei ddwyfoldeb hanfodol ei hun.

Yn ystod yr erledigeuthau, aeth cefnogwyr system y Dirgelion dan ddaear ac ymuno a chredoau brodorol y boblogaeth, ac felly, dod yn rhan o Ddewiniaeth traddodiadol. Aeth canrifoedd heibio ac anghofiwyd yr ystyr tu l i lawer o'r defodau, neu eu gostwng i ddefodau o Natur elfennol. Daeth llawer o'r hen ddefodau a oroesodd yn esgyrnedig a'u hail ddweud ar dafod, yn hytrach na thrwy ddealltwriaeth. Felly daeth yn statig ac yn bell o'i bwrpas gwreiddiol, sef i oleuo'r dilynwyr yn ysbrydol. Ofewn rhywbeth sy'n cael ei gymryd fel Dewiniaeth heddiw, mae yna lawer o dwyll ac awydd annatrys fel sydd yn y byd allanol. Mewn cylchoedd cauedig o rhai cynulliadau, mae yna fwy o rhagfarn ac athrawiaeth nag sydd ofewn enwadau'r eglwys Gristnogol. Mae llawer o wrachod yn ymddangos eu bod wedi troi eu cefn ar realiti y byd allanol, ac yn fodlon ar ddilyn defodau a chredoae sydd a bach iawn, neu dim perthynas a'r ugeinfed ganrif a'i anghenion. Does yna ddim achos dros gael crefydd ffrwythlonedd yn Ewrop ers adfent y swch aradr yn y drydedd ganrif ar ddeg, y dechread o gywain gwair, a bridio anifeiliaid dewisiedig, a.y.b.   I ddweud, fel mae rhai gwrachod yn ei wneud, bod yna fwy o angen yn y byd am ffrwythlondeb meddwl nag o'r blaen, yw tanseilio ffeithiau cyffredin, oherwydd mae Gorllewin Ewrop wedi datblygu yn foesol ac yn gymdeithasol heb yr Hen Fedr nac y gwnaith gydag ef.

Gwerth yr Hen Fedr heddiw felly yw, o'i fewn y gorwedd yr hadau o draddodiad yr Hen Ddirgelwch. Drwy hyn mae'r wrach yn gallu deall y mawredd hynny mewn doethineb, gwybodaeth o'u hunain, ag o'u hysgogiadau. Mae'r Dirgelion diamheuol ar agor i bawb, oherwydd mae unrhyw un sydd wedi cael digon o brofiad, yn gallu deall y Neges basig hynny. Nid yw cau y meddwl dynol er mwyn ei amddiffyn rhag amgylchiadau allanol sy'n anghyfeillgar, yn ffordd i'r unigolin ddarganfod ofewn ei hun, yr hyn sydd mwyaf dwfn, on mae'n ddychweliad at fam glawstroffobaidd, fydd mewn amser, yn mygu'r plentyn.

Os yw'r Duwiau, fel a honnir, yn garedig ac yn bob peth, wedyn paham mae Gwrach yr ugeinfed ganrif yn rhedeg i ffwrdd mor gyflym oddi wrth rheiny sy'n arfer 'yr hen Fedr'? Yn y traddodiadau real mae yna gyfrinachau dwfn, cyfrinachau cuddiedig wedi eu plygu ofewn y gred 'r weithred mwyaf cyffredin. Mae'r cyfrinachau mawr yma, cyfrinachau o'r enaid ac o dynged, ddim ond yn amlwg yn y golau agored, nid yn y byd twyllodrus o'r "Olde English Wiccen". Os yw'r Gwrachod real i oroesi, wedyn mae'n rhaid i'r grefydd weld newidiadau real ac enbyd. Newidiadau bydd yn agor y ddefod ar gyfer archwiliad, fel bod y cynnwys ysbrydoledig yn cael ei weld yn glir. Newidiadau fydd yn edrych dros laewr i fuwch gysegredig i weld a yw'r buchod hynnu yn dal llaeth o hyd.

Roedd athroniaeth hanfodol y Medr, o hyd yn hylifol a chyfnewidiol, mae'n rhai iddo fod felly eto, cyn iddo dynnu ei anadl olaf o dan bentwr o nonsens llwydaidd, a diwinyddiaeth a athroniaeth annigonol. Ni all Wrachod encilio o'r byd bellach. Ni yw offeiriadon ac offeiriadesau Natur - ni allwn, ac ni ddylem esgeuluso ein cyfrifoldebau

Back to Top

wpeAC.jpg (2490 bytes)


wicca, Wicca, Witchcraft, witchcraft, druid, pagan  THE CYMRY

Witchcraft and Wicca - knotworkMae hanes y Gymru gynnar wedi ei ddrysu gan brinder ffynonnellau ysgrifenedig, a darluniadol cyfoes. O ganlyniad, mae yna gyfnodau hir o amser, pryd y gwyddom bach iawn, neu ddim, am ardaloedd helaeth o Gymru. Mae'r broblem yma yn cael ei dwysau gan duedd rhai o'r hanesyddion modern cynnar i ddefnyddio, yn adolygol, dystiolaeth o'r Gymru ganoloesol ddiweddarach, a ddigwyddodd gyntaf yng nghofnodion y drydedd ganrif ar ddeg, o ysgrifau'r ddeuddegfed ganrif.

Roedd yna duedd hefyd ymhlith rhai hanesyddion cynharach i ddefnyddio y dystiolaeth gyfoes o genhedloedd Celtaidd arall, tuag at Gymru, wrth iddynt gredi'n anghywir bod yna gymdeithas Geltaidd "gyffredin" yn rhannu'r ymddigiadau 'r mudiadau. Roedd y bobl celtaidd yn ystyried eu hun i fod yn nasiwn unigol, ac nid yn rhan o genedl "Geltaidd" fawr. Roedd y Cymry yn meddwl am eu hunain fel Cymry neu Brydeinwyr. Roedd y Gwyddelod yn meddwl am eu hunain fel Galaidd, a.y.b.

I ddeall Dewiniaeth Cymreig, mae felly yn angenrheidiol i ddeall etifeddiaeth a diwylliant y Cymry, cyn y drydedd ganrif ar ddeg.

Back to Top

wpeAD.jpg (2490 bytes)


wicca, Wicca, Witchcraft, witchcraft, druid, pagan  DOSBARTH A STRWYTHUR Y GYMDEITHAS

Witchcraft and Wicca - knotworkGellir adnabod saith dosbarth o Gymdeithas gymreig oddi wrth ddogfennau hanesyddol sydd wedi goroesi: brenhinoedd, boneddigion, gwerinwyr, caethweision, beirdd ac ofyddion.     Tra ei bod yn bosib bod yna wythfed dosbarth o werinwyr tirfeddianol rhydd yn bodoli, does yna ddim tystiolaeth.

Roedd y (Hen Gymraeg: Rhi, neu Teyrn) yn hawlio'r fraint i rheoli drwy linach. Rhoddwyd frenhiniaeth yn aml o dad i fab, neu o frawd i frawd.     Mae'r blwyddnodion 'r achresi yn pwysleisio "dominyddiaeth dynastig a dynastig didoredd, disgwylier i feibion ddilyn eu tadau. Mewn arferiad, rhanwyd teynasoedd ambell waith, ac ar achlysur byddai brodyr, ewythr a nai yn cwarela drostynt. Ar achlysur, roedd yna gwarela rhwng tad a mab.

Y BONEDDIGION ( Hen Gymraeg : Uchelwr neu Breyron) oedd y tirddeiliaid rhydd yng Nghymru ac oherwydd hyn, yn ffurfio'r aristocratiaeth. Mae yna dystiolaeth o'u bodolaeth o'r chweched ganrif. Roeddent yn ddyledus am eu safle i berchen tir   i'w rhyddud etifeddol, a'r pwer yr oedd hyn yn rhoddi iddynt dros ei tenantiaid oedd yn ffermwyr, a chaethweision. Nid oeddent yn ddyledus mewn gwasanaeth, rhent neu threthi i'r brenin, heblaw'r westfa, atgyweirio pontydd ag heolydd ar eu tir, a gwasanaeth mewn rhyfel.    Roedd y brenin yn medru dewis anwybyddu neu dileu rhain, neu efalle byddai rhyw fonheddig yn ddigon pwerus i arbed ceisiadau ei frenin i'w gweithredu.

Roedd y boneddigion yn berchen ar eu tir mewn ffurf o ystadoedd mawr. Gellid grwpio rhain at eu gilydd i ffurfio ystadoedd lluosog, neu eu gwasgaru dros ardal ehangach. Roeddent yn gallu cael gwared o'i tiroedd fel yr oeddent yn dymuno, ond bod y partion oedd a diddordeb, fel yr etifeddion neu'r teulu yn cytuno, er    dros gyfnod roedd y brenhinoedd yn ceisio rheoli grantiau tir i'r Eglwys Gristnogol mewnlifol. Roedd boneddigion yn gallu gweithredu fel rhienu maeth i feibion y brehinoedd, a meibion boneddigion eraill. Roeddent hefyd, yn gallu gwasanaethu ar gyngor y brenin (OW. Degion) fel Gwr Da, gweithredu fel swyddogion a chyngorwyr brenhinol.   Roedd y Degion yn gallu llywodraethu y deyrnas yn absenoldeb y brenin.

Gwarantwyr oedd Y GWERINWYR (Hen Gymraeg: Aillt), tenantiaid caeth, tir y boneddigion. Roeddent yng nghlwm i'r tir ac nid oeddent yn gallu ei adael heb ganiatad eu harglwydd, ac yr oeddent yn mynd gyda'r tir os oedd yn cael ei werthu neu ei rhoi i ffwrdd mewn grant.

Roeddent yn byw mewn sefydlogiadau ar wahan, oedd yn cael eu hadnabod fel trefi, gyda chaethweision oedd yn gweithio iddynt.   Roeddent yn gweithio'r tir, gan ddychwelyd rhent bwyd i'w landlord, a thl ddawnbwyd yn uniongyrchol i'w brenin, ddwy waith y flwyddin;   Disgwylier iddynt ymladd dros ei landlord, ond nid oeddent yn gwneud gwasanaethau eraill.     Does yna ddim tystiolaeth bod gwerinwyr yn gallu esgyn i'r bendefigaeth, ac erbyn y ddeuddegfed ganrif roedd eu safle yn eridedig

Gweithwyr fferm oedd Y CAETHWEISION(Hen Gymraeg: Caeth), yn y lle cyntaf, wedi eu geni i fewni gaethiwed, ac yn rwymedig i'r tir. Roeddent yn cael eu cyfrif fel eiddo pwysig, Beth bynnag, mae yna dystiolaeth eu bod, yn aml, yn ddanfaethedig a heb gael digon o fwyd. Gellyd weithredu caethwasiaeth fel penyd grefyddol neu gosp am droseddi. Yn eu hamser amdden, roedd y caethweision 'r gwerinwyr yn gallu arbenigo mewn gweithredoedd crefft, fel gwaith gf a chrydd. Caniatawyd i'r caethweision i fod yn berchen nwyddau a chynilo arian; roeddent yn gallu, ac yn, lle roedd yn bosib, prynu eu rhyddid. Gallau werinwyr (a Boneddigion) gwympo i gaethwasiaeth drwy rhesymau oconamaidd, penyd, cosb droseddol, neu fel carcharorion.

Y DERWYDDION, BEIRDD A'R OFYDDION (Bardd, Ofydd) Offeiriadon, Doctoriaid a cherddorion oeddent. Roeddent hefyd yr athrawon oedd yn dal y gwybodaeth cysegredig 'r hen amser.    Mae'r gair Derwydd a Bardd yn dod ag amryw ddelweddau gwahanol i'r wyneb. Mae'r teitl Bardd wedi cael ei ddefnyddio i ddisgrifio Shakespeare a Robert Burns, a hefyd wedi ei rhoi i ddisgrifio y boneddwyr hynny sydd wedi eu gwisgo yn drawiadol, a sydd yn arwain yr Wyl Farddoniaeth Genedlaethol Gymreig a elwyd yr Eisteddfod. Sonniwyd am y Derwydd   "Gallic Wars" Cesar fel offeiriaid ac Arweinwyr, yn ogystal a dynion creulon oedd yn sychedi am waed oedd yn llosgi aberthau mewn llestri "Wicker".   Beth yw'r gwirionedd am y ffugirau anesboniadwy yma, a sut mae eu hathroniaeth yn perthyn i Ddewiniaeth "Faerie" Cymreig?

Derwyddon

Roedd crefydd yn rym digymar yn y diwylliant Celtaidd. Roedd eu crefydd wedi ei rhoi mewn cd, mewn dogma ar lafar a'i thraddodi gan ddosbarth offeiriadol, sef y Derwyddon. Roedd y Derwyddon yn bwer sylweddol o fewn yr ymerodraeth Geltaidd, gyda'r holl achosion swyddogol a phreifat dan reolaeth eu awdurdod. Roedd y Celtiaid yn eithafol o grefyddol ac yn ei ystyried i fod y gosp mwyaf, i gael eu di-aelodi. Roedd yna dri dosbarth o arweinwyr crefyddol clasurol yn yr hen Gymru: Beirdd, Ofyddion a Derwyddon, Beirdd oedd yr Hanesyddion 'r Athrawon, Ofyddion oedd y Llysieuwyr 'r Meddygon, 'r Derwyddon oedd y Siamaniaid 'r Offeiriaid.

Pwer anferthol y Derwyddon oedd gwendid y doethineb Celtaidd. Does dim un cenedl sydd dan rheolaeth offeiriadau sy'n tynnu eu hawdurdod oddi wrth sancsiynau ysbrydol, yn medru gwneud gwir ddatblygiad. Roedd ymlyniad eithafol y Celtiaid i'w crefydd yn gymorth anochel, iddynt dynnu yr ymerodraeth i lawr.

Y Derwyddion, yn wreiddiol oedd offeiriaid y bobl cyn- Geltaidd megalithig o Orllewin Ewrop. Yn ystod cyfnod ehangol y Celtiaid, mabwysiadwyd y Derwyddon gan y Celtiaid tra grefyddol, ac fe fabwysiadwyd y dwyfoldebau 'r credoau Celtaidd niferus gan y Derwyddon.

Ar ol ymosodiad y Rhufeiniaid, ac adfent Cristnogaeth, fe waherddwyd y Derwyddon rhag ymarfer eu crefydd, na dysgu myfyrwyr. Dechreuasant gymysgu eu lln 'u gwybodaeth, gyda'r Beirdd.

Beirdd

Deuthpwyd o hyd i feirdd yn holl ddiwillianau Celtaidd (Cymru, Iwerddon, Yr Alban, Manawiaid a Galaidd) a gellid dod hyd i rhywbeth tebyg yn niwilliant "Norse" hefyd, lle eu hadnabuwyd fel "skald". Deuthpwyd o hyd iddynt hefyd yn y Loegr Eingl-Sacsonaidd ac mewn nifer o ddiwillianau eraill.

Yng Nghymru, ar ol Yr Ymosodiadau Rhufeinig, daeth y Beirdd i fod yn Feirdd y Llys, ac yn cael eu hadnabod fel Gogynfeirdd, neu Prydydd, ac yr oeddynt yn gyfyngedig o safbwynt cynnwys gyda rheolau yr un mor gyfyng. Trugau'r wybodaeth Ddewinol ac Ysbrydol gydag urdd gyfrinachol o Feirdd a elwid y derwydds. Y derwydds yma oedd y rhai i barhau traddodiadau real y Derwyddon. Dyma'r bobol a rhoddodd i ni Cad Goddeu a Hanes Taliesin ac a draddododd "Matter of Britain" i'r trwbadwriaid 'r trwferiaid Ffrengig, felly yn rhoi i ni Arthur a Camelot.

Felly, beth yw Bardd? Yn y diwillianau Celtaidd, roedd Bardd mwy neu lau yn ddihalog.   Roedd yn gallu teithio i unrhyw fan, dweud unrhyw beth, a pherfformio pryd a lle y mynnau. Y rheswm am hyn oedd, wrth gwrs, mai ef oedd yn cario newyddion da a negesau, ac os oedd ef yn cael ei niweidio, wedyn doedd neb yn dod i wybod, beth oedd yn digwydd tu hwnt i'r mynydd nesaf. Yn ychwanegol, roedd yn cario Cwstwm y wlad fel penillion wedi eu gosod ar gf... gellid gysylltu ag ef mewn achosion o Gyfraith Cyffredin.   Roedd e felly yn gronfa werthfawr o wybodaeth diwillianol, newyddion ac addloniant.

Yr "Ollamh" oedd y radd uchaf o Feirdd yn yr hen gymdeithas Gaelaidd, yn perthyn i ddosbarth y Derwyddon. Yn hyn o beth mae natur ei farddoniaeth, yn bennaf , yn grefyddol, yn cael ei ddefnyddio y rhan fwyaf o'r amser mewn defod, neu yn sicr, mewn cyswllt ysbrydol.     Ei brif   rhagfeddiant yw ei ddealltwriaeth o'r hyn mae ef yn ei alw yn "wirionedd barddol", 'i gyfieithiad, 'i gywreinrwydd dilynol i fod yn ddatganiad cywir.    Y "gwirionedd barddol", wrth gwrs, yw'r rhodd ddirgel ac anniffiniadol hynny o Dduwes y Byd Arall, y cynddelw benywaidd - ysbrydoliaeth.

Mae'r ddawn i ddofi y rym grai ac anrhefnus yma i farddoniaeth yn dod oddi wrth Dduw, y cynddelw gwrywaidd.    Yma gwelwn yr egwyddor dragwyddol o greadigaeth yn gweithio, y tro yma ar lefel meddwl/ysbrydol, wrth i'rAwen ysbrydoledig a thn disgyblaeth gyfuno i rhoi genedigaeth i farddoniaeth a cherddoriaeth. Os yw'r Bardd yn wrywaidd, mae'n "woos the Muse", i ddefnyddio brawddeg gyfarwydd.   Os yw'n fenywaidd, mae'n gwahodd yr Awen oddi allan ac oddi fewn. Mewn hanfod, mae'r broses yr un.

Un o brif weithgareddau y Bardd oedd   hybu a chynnal y std lwydolau, oedd yn ffafriol gan y Celtiaid - rhyw fath o Amser Breuddwydio. Agwedd arbennig ar fywyd, sydd yn wir, yn nodi un yn Gelt.   Mae cred yn y Byd Arall deuolaidd, sydd, er nad yw'n aml weladwy, o hyd i'w deimlo - oddi fewn eich hun drwy'r galon, ac oddi allan gyda'r codi o'r gwallt ar gefn y gwddwg, neu rhyw deimlad ysol ar yr asgwrn cefn.      Daeth dyletswydd y Bardd, i fod i gario mewn geiriau a cherddoriaeth, delfryd mae'r meddwl yn gallu deall ar un lefel, ond dim ond yr ysbryd bydd yn deall ar lefel arall. I'r cyntaf mae dealltwriaeth yn dod o'r byd hyn - 'r Duwiau...a'r ail o'r Byd Arall, cynyrfiadol - sydd a'i hanfod yn eiddo i'r Dduwes.    Mae'n rhaid i'r Bardd felly, fod yn rhywbeth mwy na cherddor a storiwr - Mae'n rhaid iddo ef neu hi fod yn negesydd o'r Byd Arall.

Gallwn weld y broses yma yn gweithio'n hyfryd yn yr hen chwedlau. Fel croen nionyn, mae haennenau chwedl Celtaidd yn ddiddiwedd - ac felly y dylent fod! Ond i'n pwrpas ni, beth bynnag, gellir eu gwahanu yn dri lefel - Y Corff, Y Meddwl 'r Ysbryd.

Corff y chwedl yw'r stori mae'n ei ddweud. Ond bydded o gariad, harwriaeth neu farwolaeth, mae o hyd yn cynnwys rhan o'r Thema Bydol - y chwedl fawr o'r berthynas gylchol a thymhorol rhwng y Duw 'r Dduwies.

Mae meddwl y chwedl mewn cd, yn ddealladwy, dim ond i'r bobl rheiny, sy'n dal yr allwedd. Yn guddiedig o fewn y cd yma, mae holl system y Grefydd Arallfydol, a sut i'w deall. Ond fel mae Robert Graves yn dweud yn eu lyfr " The White Goddess", mae'n ".... well hidden, guarded and disguised."    

Mae ysbryd y chwedl yn eiddo nid i'r byd yma, oherwydd ei fod yn effeithio arnom, ar lefel mwy craff na'r geiriau, na'u cyfeiliant cerddorol. Cyfathrebiad anymwybodol rhwng y Bardd, y gwrandawr 'r Dwyfol yw hyn. Y Bardd yw'r ffactor cysylltu rhwng dynion a Duwiau...

Ar lefel bellach, mae'r Bardd yn priodoli rhai nodweddion dewinol i rhai nodau cerddorol, ac felly fe gredir bydd cyfeiliant cerddorol arbennig yn effeithio'r gwrandawr, mewn ffordd arbennig. Yn y chwedlau, fe ddwedir bod yn rhaid i Fardd fod yn gallu chwarae tri (y rhif yna eto) tant dewinol ar ei offeryn - y Tant Cwsg, y Tant Chwerthin 'r Tant Wylo.

Hyn i gyd, wrth gwrs, yw'r agwedd ddeallusol o'r Grefydd Arallfydol Nid yw Bardd byth yn anghofio ei fod, yn y pen draw, yn atebol i'r Dduwies, sy'n ymestyn ymhell tu hwnt i'r gwybodadwy. Ac ar hyd y llwybr yma y gorwedd y chwilio diderfyn, ac weithiau poenus am ysbrydoliaeth, 'r angen aruthrol i gario y ddelfryd o wirionedd 'r ysbryd o brydferthwch...I swyno ac arwain y gwrandawr i'r Byd Arall...

"Through dark trees, speared by thin bright light. Through eyes against which hair blows. Through gold in a puddle, silver covered by clouds, I have guessed at you in wakefulness. I have dreamed you in sleep. Words whispered down the wind. Shapes against the daylight glare. Or shadows, merging with shadows, spreading into night. Where touch is more real than sight. And the trees are emptiness between the glades..."

Teasgasg Neamhaidh.

Ofyddion

Rhain oedd y physigwyr, meddygon llysieuol a iachawyr dosbarth y Derwyddon. Roeddent yn deall ansawdd gwahanol lysiau a sylweddau naturiol arall.

Back to Top

wpeAE.jpg (2490 bytes)


wicca, Wicca, Witchcraft, witchcraft, druid, pagan  Y GWRAIDD O'R HEN GREFYDD A DEWINIAETH GYMREIG

wpe96.jpg (14433 bytes)Mae chwedlau yn dweud bod dechreuad yr hil ddynol wedi digwydd ar hen arfordir Poseidia, oedd yn bodoli mwy na phedwar cant a hanner o flynyddoedd yn l. Dywed y chwedlau yma, bod pobl dieithr a elwir y Nemue wedi dod i Poseidia. Roeddent yn gyndeidiau i'r bobl cyntaf. I gadarnhau hyn, mae ein "Thirteen Treasures" yn cynnwys y chwedl hyn:

"........a miloedd di ri o deithiau'r Haul, ymwelodd pobl tramor 'n gwlad. Roeddent yn gwisgo croenau dieithr, ac yr oeddent yn teimlo mwy cartrefol ar ein moroedd, yn hytrach nag ar ein tir. Roeddent wedi eu cyfeirio i deithio i'r lle yma a thraddodi eu gwybodaeth helaeth, a'u deallusrwydd i'r Rhai Allau Ddod Wedi eu plant.

Roedd y teithwyr yma, mewn rhai ffurdd, yn fil o weithiau yn fwy aruchel, nag yr ydym ni heddiw. Roedd ganddynt bwerau mawr ac yr oeddent yn gallu cyfathrebu gydach cyndeidiau drwy feddwl yn ogystal ac ar lafar, Roeddent yn gallu gwella gyda'u meddwl Roeddent yn gallu symud pethau gyda'u hewyllus yn unig. Gyda'u gilydd, fe'u hdnabuwyd fel HU GADARN...Y Triad Cyntaf...Yr Hen Rhai...Y Gwylwyr...Y Nemue,  

Hwy oedd y negeswyr cyntaf i'n gwlad. Pan oeddent wedi cyrraedd, daethant o hyd i hil gyntefig o bobl, oedd ond yn dechrau defnyddio offer. Roeddent yn cymharu gyda'r bobl yma, a daeth eu plant i fod y Bobl Cyntaf, neu'r "Nephelim".

Roedd y "Nephelim" mewn natur, yn dal mewn natur, ac roedd rhai, fel eu tadau o'u blaen, ac iddynt ddoethineb mawr, ac awydd i gynorthwyo y ddynoliaeth. Roedd eraill, beth bynnag, yn ceisio gwneud niwed i'r holl fodlaethau, ac yn dyheu am bwer.  

Roedd rhai o'r pethau drwg a wnaud gan y "Nephelim" yn cynhyrfu y "Nemue". Roeddent wedi syfrdanu wrth weld yr holl ddaioni yr oeddent wedi ceisio dod i fodlaethau'r byd, wedi ei droi i gabledd. Penderfynodd y "Nemue" eu bod yn mynd i gyfuno eu pwerau a dinistrio'r gwledydd lle roedd y "Nephelim" yn trigo. Ymladdodd y "Nephelim" yn l, oherwydd roeddent yn yn etifeddion i'r un pwerau 'r "Nemue" ac mewn un dydd ac un noswaith o ddinistr, drwy losgfynyddoedd, daeargrynfeydd a llifogydd, lladdwyd llawer o'r "Nephelim" 'r "Nemue" a dinistrwyd llawer 'r cofnodion.  Roedd y brigwth yn gymaint o faint, nes ei fod hyd heddiw, yn gallu cael ei weld yn y creigiau, ac ar furiau'r ceunentydd dwfn......"  

Mae chwedlau o'r frwydr yma rhwng tadau a meibion i'w gweld yn lyfrau apocryptaidd y Beibl, Chwedlau Babilon, yn ogystal a mytholeg Norse a Groeg. Mae'r chwedl yma o'r Nephelim yn sn hefyd am ddirgelion tair rhan a elwir Y Triad. Roedd y Triad yn dysgu'r ddynoliaeth am Fam Dduwies y Ddaear, Donnoedd wedi ei chenhedlu yn y gorffennol pell, ac yr oeddent yn rhan ohonni. Dysgodd y Triad hwy am y Tad Awyr, HU oedd yn rheoli'r awyr, ef hefyd oedd y cyntaf i gario'r golau. Roedd yn dysgu y tri hanfod, y cyfreithiau 'r Gair. Hwn yn cael ei gyfathrebu gyda'r Bobl Cyntaf, oedd ond wedi dechrau defnyddio'r iaith. Rhoddodd y Triad eu gwybodaeth i'n cyndeidiau, a rhan o'i hun. Ar ol cyfnod gadawodd y Triad ein gwlad, a dychwelyd i wlad ei hun, gan adael ei waith i aeddfedu a dwyn ffrwyth.

Mae llawysgrifau yn awgrymu bod y Nemuewedi ymweld 'r wlad yma eto, oddeuti tri chant a thrigain a dau o filoedd o flynyddoedd yn l.   Hwy yw y rhai yr ydym yn eu galw Yr Hen Rhai.Wedyn, am rhyw rheswm, na sonnier amdano yn y cofnodion, roedd yna gataclysm mawr a laddodd nifer o'r Nemue, a'u gadael yn anabl i ddychwelyd i'w cartrefi    Dechreuasant farchnata gyda'r bobl cyntefig yn Poseidia.

Rhwng 50,000 C.C.   a 15,000 C.C. digwyddodd ddatblygiad dynol mawr . Cododd a chwympodd gwareiddiad cyntefig. Yn ystod y cyfnod Uwch-Baleolithaidd yn Ewrop, daeth addoliad o'r Dduwies yn fwy amlwg.  

Yn y cymdeithasau Uwch-Baleolithaidd yma, fe fformiwleiddwyd y syniad o'r crewr o holl fywyd dynol gan arddull pob llwyth, o fenywod, oeddent yn ystyried eu cyndeidiau mwyaf gwreiddiol.   Roedd y fam yn cael ei hystyried fel unig fam y plant yn y diwylliant yma. Addoli cyndeidiol oedd y sylfaen i'r rhan fwyaf o'u defodau dirgel, ac yr oedd cyndeidiaeth yn cael ei benderfynu drwy linell cyndeidiaeth y fam.     Roedd hyn oherwydd, yn aml, roedd yn annodd os nad yn amhosib penderfynu pwy oedd y tad, oherwydd roedd yr arferiad rhywiol yn argymell llacrwydd.     

Y dystiolaeth mwyaf sylweddol sy'n cefnogi y dybieth bod y diwilliannau yma yn addoli Duwies, yw'r cerflunweithiau niferus o fenywod sydd yw gweld drwy yr rhan fwyaf o Ewrop 'r Dwyrain Agos.  Mae rhai o'r cerfluniau yma yn dyddio i 25,000 C.C.

Mae'r ffigurynnau benywaidd bach yma, sydd wedi eu gwneud o glai, gyda'r rhan fwyaf ohonnynt yn ynymddangos eu bod yn feichiog, wedi eu canfod mewn gwahanol safleoedd, mor bell o'u gilydd a Spaen, Ffrainc, Yr Almaen, Awstria, a Rwsia.      Mae'r safleoedd 'r ffigurynnau yn ymddangos i ymestyn o leuaf   10,000 o flynyddoedd,

Yn ei lyfr "the Gods of Prehistoric Man", mae Johannes Maringer yn dweud  

"It appears highly probable then that the female figurines were idols of a Great Mother cult, practiced by the non-nomadic Aurignacian mammoth hunters who inhabited the immense Eurasian territories that extended from Southern France to Lake Baikal in Siberia."

Credir mae o ardal Llyn Baikal yn Siberia yn ystod y cyfnod amser yma, yr ymfudodd y llwythau dros font y tir rhwng Siberia ac Alaska a ffurfio niwclews sy'n cael ei adnabod heddiw fel poblogaeth brodorol America. Mae hyn yn cefnogi 'r sylwad bod gan Ddewiniaeth Ewropeaidd a siamaniaeth yr India Americanaidd, yr un gwreiddiau.

Fe ddaeth archwilwir Ewropeaidd, yn ystod y cyfnod mawr o ddarganfyddiaeth (great age of dicscovery), o hyd i gyffelybiaethau o gredoau ym mhlith llwythau cyntefig, oedd wedi ei torri i ffwrdd gymaint o'r byd fel ei bod yn anwybodol o'r bobl ar yr ynys nesaf. Roedd yr Ewropiaid yn synnu i ddarganfod bod credoau, chwedlau, mythau, traddodiadau, arferion a gwaharddiadau arbennig, yn gyffredinol o Siberia i Foroedd y De, gyda bach iawn o wahaniaeth.  

Mae gwraidd yr hen athrawiaethau hyn wedi eu colli mewn mileniwm o aeonau; beth bynnag gwyddom, o ganlyniad i dystiolaeth archeolegol sylweddol bod gwareddiadau pwysig wedi bodoli cyn 5000 C.C.    Mae sawl syniad dadleuol wedi sefydlu Atlantis fel y mwyaf o'r gwareddiadau hyn. Nid ein lle ni yw cytuno na anghytuno a bodolaeth Atlantis.   Ond mae'r rhan fwyaf o wrachod y Tylwyth Teg, mewn ffaith, yn credu eu fod wedi bodoli.

Mae chwedloniaeth yn dweud bod y bobl Atlantaidd yn iwtileiddio eu sciliau arbennig (drwy alluoedd seicig), felly yn gwneud marc ar hanes y Ddaear. Fe rhagflaenwyd y ddistrywiaeth gataclysmic gan dri ymfydiad cofnodedig o'r boblogaeth Atlantaidd, gyda'r canlyniad o orlifiad llwyr o Atlantis.

Ymgartrefodd yr ymfydiad cyntaf yn Asia a chredir iddo fod yn sylfaen o chwedlau Mu, tua 13,000 C.C. Ymgartrefodd yr ail ymfydiad ym Mynyddoedd Himalaia ac maent yn sylfaen o'r traddodiad Tibetaidd, tua 9,000 C.C. Fe gariodd y trydydd ymfydiad bopeth oedd ar l o Atlantis gydag ef; y Diwilliant, y bobl, yr iaith 'r gwybodaeth.     Ymgartrefodd y bobl yma yn Hyporborea; sydd nawr yn ardal orlifol gyferbyn ag arfordir Ffrainc, Lloegr, 'r Almaen ym Mr y Gogledd, tua 7,000 yn l. Yn ddiwedarach ymfudodd y bobl yma i'r Aifft, Anatolia a Chanolbarth America.    Mae darganfyddiadau archeolegol ym Mr y Gogledd yn dangos bod gwareiddiad datblygedig wedi byw ar yr y gorynysoedd 'r Ynysoedd, ac wedi eu gorlifo gan ddaeargrynfeydd.  

Er bod cofnodion o bobl yr Aifft yn ymestyn yn fwy na 5,000 o flynyddoedd, ac yn enwi'r Aifft fel lle genedigol y Traddodiad Dirgelwch Gorllewinol, mewn ffaith, yn ystod y cyfnod yma, roedd yna ddau ganolfan dysgu a diwilliant: Hyperborea yng Ngogledd Ewrop, 'r Aifft yng Ngogledd Affrica.  

Yn l chwedloniaeth, dinistrwyd Atlantis rhwng 13,000 a 7,000 C.C. Felly, yn y mil o flynyddoedd rhwng Atlantis a Hyperborea, collwyd gyfrolau o wybodaeth a diwilliant.    Ond arhosodd syniadau arbennig: Addoli Natur 'r parch o Dduw a Duwies.   Daeth archaeolegwyr o hyd i dystiolaeth bod, yn 7,000C.C., wladfa yn ymestyn dros 32 erw wedi bodoli yn ne Antlolia (Twrci) o dan yr enw Catal Huyuk. Gorweddau adfeilion cysegrfannau i'r Duw Tarw Corniog 'r Fam Dduwies (Mam 'r Holl Fywiol) o fewn y wladfa. Roedd yna brawf absoliwt o bobl grefyddol wedi ei sylfaenu ar Natur, yn credu mewn, ac yn addoli y ddeuoliaeth o Dduw a Duwies 'r hen amserau.

Archoffeiriad, siaman, llysieuwr, astrolegwr, bardd neu brydydd, oedd arweinydd y llwythau cynnar yma. Y siaman cynnar oedd y dyn neu fenyw ddoeth 'r llwyth, yr iachawr 'r offeiriad neu'r offeiriades. Roedd yr un doeth yn gwybod am y tymhorau, y tywydd 'r cnydau, ac yr oeddent felly, yn aelodau pwysig o'r diwilliant cynnar.    Dros y blynyddoedd, daeth yr offeirades i fod yn fwy na menyw ddoeth; daeth yn bwerus drwy gadarnhau ei gwybodaeth a'i gadw'n gyfrinach.   Dim ond hi oedd yn gwybod gwir enwau y Duwiau 'r Duwiesau, dim ond hi oedd yn gwybod y gyfrinach o feichiogiad.

Yn y lle cyntaf, roedd y grefydd yn addoliad syml o Natur: addoliad o'r Ddaear fam a'r Awyr Dad Ond dechreuodd dyfu mewn cymlethdod, wrth i bobl ailddarganfod yr hen ffynonnellau pwer, a chael gwybodaeth newydd drwy arbrofi a myfyrdod.   Dysgau'r grefydd am ddwyfoldeb gwrywaidd a benywaidd a, gyda'u gilydd, yr Ysbryd Mawr.   Datblygodd y dwyfoldeb benywaidd nes bod y Dduwies, drwy gael ei chynrychioli gan y ddaear 'r lleuad, yn rheoli dros enedigaeth, bywyd, cariad, marwolaeth ac ail enedigaeth.      Datblygodd y dwyfoldeb gwrywaidd nes bod y Duw   drwy gael ei gynrychioli gan yr haul, yn rheoli dros y tymhorau. Mae'r argymhellion yma yn sylfaenol i'n ffydd a'n cred heddiw O'r grefydd gynnar yma datblygodd Derwyddiaeth

Back to Top

wpeAF.jpg (2490 bytes)


wicca, Wicca, Witchcraft, witchcraft, druid, pagan  ATHRAWIAETH GYFRINACHOL Y DERWYDDON

Stonehenge at dawn - Used by Witchcraft and WiccaI ddeall y grefydd o Ddewiniaeth Cymreig, mae'n rhaid i chwi ddeall, yn gyntaf, dechreuad ac athroniaeth Derwyddiaeth.     Oherwydd, dim ond o fewn meddwl y derwydd y deuwn o hyd i bwer y Wrach Gymreig.    Eto mae'r gwybodaeth canlynol yn cael ei gynnig ar gyfer eich asesiad, ac ni ellir ei brofi wedi'r cyfan, ac felly darllenwch ef, meddyliwch amdano, a gobeithio bydd yn ychwanegu at eich gwybodaeth o'r cyfnod hynny.    

Mae'r Derwyddon, Y Brithwyr Celtaidd 'r Gwrachod Cymreig wedi gadael bach iawn o gofnodion ysgrifenedig datrysadwy, o'u hanes a'u athroniaethau, ond gallwn allosod yr hyn a gymerodd le yn ystod y cyfnod cyn- hanesyddol o'u bodolaeth, drwy chwedlau, darganfyddiadau archeolegol, a rhagdybieth deallus.    

Gwyddom o fyfyrdodau archeolegol, bod y Derwyddon cynnar yn gyn- Frythonaidd gyda athroniaeth a chrefydd dra threfnus erbyn i'r Celtiaid gyrraedd.    Dim ond yr athroniaeth yma oedd ar l 'r ymfudiad Hyperboriaidd cynnar i Brydain Fawr. Credau Derwyddon Celtaidd Ewrop, bod eu crefydd wedi dechrau ym Mhrydain, ac yr oedd yn arferiad ganddynt i ddanfon eu myfyrwyr dros Sianel Lloegr i Brydain, o Gl (Ffrainc 'r Almaen y dydd modern) i ddysgu athrawiaethau y Derwyddon yn ei ffynhonnell buraf.      

Roedd athrawiaethau'r Derwyddon yn debyg iawn i rhai y Brahminiaid o'r India, y Ser Ddewiniaid o Persia, ac offeiriaid yr Aifft. Fel hwythau, roedd gan y Derwyddon ddwy set o athrawiaethau crefyddol, ecsoterig a esoterig. Roeddent yn ymarfer eu defodau ym Mhrydain a Gl, ond daethpwyd a'u crefydd i berffeithrwydd mwy yn y cyn wlad, lle roedd Ynys Mn yn ganolfan ac yn galon o'u hymarferiad crefyddol.      

Fe ystyru'r bod y gair Derwydd, yn gyffredinol, wedi deillio o DRU sy'n meddwl Coeden Dderw, sy'n gysygredig, er gellid dod o hyd i'w etymoleg yn y gair Gaelaidd Druidh, dyn doeth neu dewin.

Roedd eu temlau, lle roedd y tn cysegredig yn cael ei gadw oddi fewn, yn gyffredinol, wedi eu lleoli ar ben mynyddoedd ac mewn cellioedd trwchus o dderw. Gelwyd y cysegr neu ogof y dirgelion yn Gromlech ac fe'i defnyddiwyd fel   allor cysegredig yr adfywiad. Roedd wedi ei gwneud o dair carreg union syth, gyda charreg lydan a gwastad yn gorwedd arnynt, yn gwneud cell fach. Defnyddiwyd yr adeiladwaith yma yn ystod urddo.

Roedd y Gaer Sidi, lle roedd dirgelion Derwyddiaeth yn cael eu perfformio, yn cynnwys rhesi o adeiladau.   Ynghlwm i'r deml, roedd yna ystafelloedd o bob seis, celloedd, cromgelloedd, baths, a ffyrdd hir wedi eu llunio yn ystrywgar.   Mwy aml na ddim, roedd y lleoedd yma tan ddaear.

Roedd Derwyddiaeth yn cofleudio syniadau crefyddol ac athronyddol arbennig, gyda pharch arbennig am gyfrifiadau astronomaidd. Gellir cyfyngu eu prif ddwyfoldebau i ddau, tad ardderchog a mam ardderchog, Hu a Donn, yn adnabyddus drwy eu nodweddion, tebyg i rheiny o Osiris ag Isis, Bacchus a Ceres, neu dduwiau a duwiesau ar-uchel eraill yn cynrychioli y ddwy egwyddor o holl fodolaeth.      Gwelwyd y ddwy egwyddor yma fel personoliad o'r un ffynhonnell o holl fywyd, yr Ysbryd Mawr o'r cyfan.

Roedd y cyfnodau mawr o urddo yn gwarterol, ac yn cael eu trefnu yn l cwrs yr haul, a'u chyrraeddiad ar y pwyntiau cyhydol a heulsafol. Ond y ddau brif ddathliadau oedd ar noswyl Mai a noswyl Hydref, "Beltaine" a "Samhain". Yn ystod yr amseroedd hyn, cynnwyd danau ar yr holl garneddau a Chromlechi drwy gydol y tir, a losgau drwy'r nos i gyflwyno'r Gwyliau. O amgylch y tanau hyn , perfformiwyd ddawnsiau corawl i anrhydeddu y Dduwies 'r Duw, a ddywed oedd yn codi o'u bedd - Duwies 'Beltaine' a Duw 'Samhain'.   Roedd y Gwyliau hefyd yn amser o heddwch a llawenydd, ac yn parhau o fachlud haul ar noswyl yr wyl hyd at y noson ganlynol, pan fyddai'r offeiriaid 'r offeiriadesau yn troi i'r coedwigoedd lle, gwnaud cariad, oedd gorchymin yr awr.

Perfformiwyd urddiadau am hanner nos, gan gynnwys tair gradd fawr.   Y cyntaf oedd Ofydd, yr ail oedd Bardd, 'r drydedd, Derwydd. Gosodwyd yr ymgeisydd mewn bedd, lle roedd ei farwolaeth symbolaidd yn cynrychioli marwolaeth Hu, yr haul; ac roedd ei adferiad yn y drydedd radd yn symboleiddio atgyfodiad yr haul.     Roedd yn rhaid iddi hi neu ef   fynd drwy brofion dewrder, tebyg i rheiny yn nirgelion Orphiws.  

Roedd y derwyddon yn dysgu athrawiaeth un grym aruchel a chreadigol, oedd yn cael ei bersonoli fel mam Dduwies a Duw dad.     Roeddent yn credu yn anfarwoldeb yr enaid drwy ffurf o ailymgnawdoliad. Roedd eu hawdurdod mewn llawer achos yn goresgyn awdurdod y brenin.    Roeddent, wrth gwrs, yr unig esbonwyr o grefydd, ac felly, yn arolygu yr holl ddefodau, oherwydd nid oedd un person preifat yn gallu perfformio defod heb eu sancsiwn. Roeddent yn meddu ar y pwer o ddiymaelodaeth, oedd y gosp mwyaf ofnadwy y gellir ei rhoi, nesaf at farwolaeth. Roeddent yn datrys pob anghydfod drwy benderfyniad terfynol a digyfnewid, a chanddynt y pwer i ddedfrydu y gosp o farwolaeth.     Roedd offeiriadesau wedi eu dilladu mewn gwyn ac yn gwisgo gwregys, yn rhagddweud y dyfodol drwy wyliadwriaeth o phenomina naturiol.

Roeddy Derwyddon yn ddynion a menywod, ac fe'u deil yn y   parch mwyaf, cyn ymosodiad y Rhufeiniaid.      Yn l Tacitus, yn y ganrif   gyntaf ar ol Crist, gwrthrych addoli oedd Duwies Fawr, oedd a'i chysegrfan o ellu Derw ar ynys yn y Mr.   

Roeddent yn gwybod am wyddoniaethau na allau weddill y byd, yn ystod yr amser hynny, freddwydio amdanynt.   Roedd eu gwybodaeth am astronomeg a ffiseg, a'u syniadau am anfarwoldeb yr enaid, yn rhy fanwl o bell ffordd, i fod wedi eu dyfeisio gan farbariaid.  

Mae'r dystiolaeth sy'n cefnogi y datganiadau hyn, wedi ei gynnwys mewn memrwm ac ysgrifau felwm, wedi eu cadw yn hir rhag peryg distryw mewn plasdai a mynachdai yn Lloegr, Cymru 'r Alban, yn ogystal a chofnodion hanesyddol arbennig o lwyth y Dynion Mwyn, a disgynyddion y teulu Llewelyn.   

O'r ysgrifau Gwyddeleg, y cynharaf 'r mwyaf pwysig yw Llyfr Y Fuwch Frech, sydd ym meddiant Academi Frenhinol Iwerddon. Mae'n cadw y rhamantau sy'n berthnasol i'r Hen Dduwiau ac arwyr yr Iwerddon, ac wedi amddiffyn y fynhonnell gynhanesyddol o'r hen Iwerddon. LLawer mwy trwchus yw Llyfr Leinster, sy'n atodiad o'r Fuwch Frech , ac sydd oddeitu yr un oed. Mae ffynonnellau eraill yn cynnwys Llyfr yr Ymosodiadau, Llyfr Ballymote, Llyfr Melyn Lecan, a Llyfrau Lecan a Lismore.Yn anffodus mae llawer o'r llyfrau hyn nawr, ddim ond yn ysgrifau bratiog.

Mae llyfrgell yr "Advocate" yng Nghaeredin, yn dal yr ysgrifau Albanaidd, syn cynnwys y dogfennu Gwyddelaidd, yn ychwanegu i saga Cuchulainn, ac yn disgrifio gweithredoedd rhyfeddol Ffin, Ossian 'r Ffeniaid.   Maent yn cynnwys storiau am gymeriadau arall, yn fwy hynafol na Ffinn neu Cuchulainn -- y "Tuatha De Danaan", y llwyth dduwies o'r hen Gaeliaid.

Mae'r ysgrifau Cymreig yn cynrychioli yr un cyfnod o amser a'r rhai Gwyddeleg ac Albanaidd. Pedwar o rhain yw'r mwyaf pwysig, Llyfr Du Caerfyrddin, Llyfr Aneurin, Llyfr Taliesin, a Llyfr Coch Hergest.   Mae llyfrau eraill yn cwbwlhau y ffynonnellau basig Cymreig Barddas; neu gascliad o ddogfennu gwreiddiol, sy'n esbonio diwinyddiaeth, doethineb a defnyddiaeth o'r system farddo- derwyddol Ynys Prydain, mewn dwy gyfrol gan John ab Ithel Williams; Ysgrifau Iolo, gan E.   Taliesin Williams; " The Myvyrian Archaeology of Wales" wedi ei brintio yn yr iaith Gymraeg a'i olygu gan Owain Jones, Edward Williams a (Pughe) William Owen; 'r Mabinogion, wedi ei gyfieithu gan y Fonesig Charlotte Guest.  

Mae gweithiau preifat digoeddiedig yn cynnwys "The Thirteen Treasures", a "The Twelve Keys"; rhain yw dysgeidiaethau ygrifenedig a llafar Y Tylwyth Teg 'r Ysgrifau Hanesyddol o'r Teulu Llewelyn, sy'n dal i gael eu defnyddio i ddysgu yr athroniaeth Barddol hynafol.   Ofewn y ffynonnellau hyn mae'r rhan fwyaf o'r Chwedloniaeth, Y Triadau, 'r dysgeidiaethau cyfrinol o'r traddodiad Barddol hynafol, Dewiniaeth Cymreig, a bobl Cymru.

I ddadorchuddio yr athroniaeth Barddol, mae'n rhaid darllen y pynciau clasurol sydd ar gael, sy'n esbonio ac yn ychwanegu at y gweithiau uchod, a'u ffynonnellau. Mae Posidonius, athronydd o Stoic oedd yn byw yn y ganrif gyntaf C.C., yn rhoi i ni y fewnwelediad ddyfnaf, i fewn Dderwyddiaeth Celtaidd. Yn Llyfr dau ddeg tri o'i Hanes, mae'n cyflwyno disgrifiad manwl o Dderwyddiaeth   Oherwydd ei bod yn wybyddus ei fod wedi byw yn Gl am rhyw gyfnod o amser, gallwn feddwl yn rhesymol, ei fod wedi casglu ei ddefnydd drwy gyfrifllaw gyntaf.   Yn anffodus, nid yw ei Ethnograffeg Celtaidd wedi goroesi yn gyfan, ond yn dod i ni mewn crynodebau gan dri ysgrifenwr, sy'n ymddangos ei bod wedi benthyg, diffynio, neu addasu Posidonius.   

Mae'r tri ysgolhaig yma, yn cynnwys Strabo (63 C.C.    hyd at 21 C.C.) oedd wedi adnabod Posidonius yn bersonnol; roedd Diodorus Siculus (ysgrifennu yn 60-30 C.C.) hefyd yn gyfoeswr; a Athenaeus (blodeuo tua 20 C.C.) oedd wedi ei gynabod fel ffynhonnell. Er, yn naturiol, iddynt wneud ychwanegiadau eu hunain, mae'n eglur mai Posidonius yw eu ffynhonnell faseg.  

Yn ychwanegol, mae gennym ysgrifau Julius Cesar, cadfridog, gwleidydd a pholymath, a ymladdodd cyfres o amgyrchoedd creulon yn erbyn y Celtiaid o Gl a Phrydain rhwng 58 a 51 C.C.    Wrth ysgrifennu ei gyfrif o'r amgyrchoedd Glaidd yn 52-51 C.C. Mae'n edrych fel pe bau Cesar wedi sefydlu ei gyfrif o'r Derwyddon ar Posidonious, ond heb ychwanegion di-Posidonaidd, sydd a'u dilysrwydd a'u dibynadwyaeth wedi bod yn bwnc trafod mawr.

Mae'r safbwynt sy'n cael ei gyflwyno gan y pedwar ysgrifenwr yma, yn man mwyaf, yn ffeithiol ac mae'r darlun cyffredin o Dderwyddiaeth sy'n ymddangos o'u hysgrifau yn gyson gyda'r hyn sydd wedi ei gynnwys yn ysgrifau Polybius, oedd yn ysgrifennu cyn Posidonius. Yn ychwanegol, roedd Pomponius Mela, Lucan a Tacitus yn awduron hwyrach oedd wedi tynny'n drwm oddi wrth yr ymdrechion cynnar yma.   Mae hefyd yn gyson gyda'r ffynonellau Cymreig 'r Gwyddelyg sydd yn cael eu trafod uchod, a gyda'r casgliadau, sydd wedi eu gwneud o dystiolaeth archeolegol. Yn ychwanegol i'r ffynonnellau cyntaf yma, mae yna hefyd grwp o ysgrifenwyr, sydd llai adnabyddus am eu sylwadau ar y Celtiaid, ond yn bwysig i ni oherwydd eu bod yn siarad am y Derwyddon.  

Fe ddefnyddiodd Ammianus Marcellinus, hanesydd o'r bedwaredd ganrif C.C. fynonnellau cynnharach, gan gynnwys Timagenes, a ysgrifenodd yn y ganrif gyntaf C.C., a ddiffynwyd gan Diodorus fel ei fod wedi siarad am y Derwyddon.    Roedd Lucan yn fardd yn ganrif gyntaf C.C. a ddisgrifiodd ddieithrwydd crefydd y Derwyddon. Ysgrifenodd yr henuriad Pliny drafodaeth ar hanes naturiol, lle mae'n sn am ddweiniaeth Derwyddol, meddygaeth werin, coed derw, a ffigysen amryddail. Yn olaf mae, Tacitus yn ei Flwyddnodion yn rhoi i ni ein unig gip olwg Hanesyddol o Dderwyddiaeth Prideinig, wrth iddo ddisgrifio eu melltithio defodol o'r milwyr Rhufeinig dros Bont Menai.

Ysgrifenodd Hecataeus o Miletus, ysgrifenwr a daearyddwr enwog o'r 5ed ganrif C.C:

"Gyferbyn ac arfordir 'Gallic Celtica', mae yna ynys yn y mr, ddim llai na Sisili, yn gorwedd i'r gogledd, lle triga'r Hyperboriaid, sydd wedi eu henwi felly oherwydd eu bod yn trigo, tu hwnt i Wynt y Gogledd. Mae'r ynys yma o dymheredd hapus, yn gyfoethog mewn pridd, a ffrwythlon ym mhob peth, ac yn rhoi o'i gynnyrch ddwy waith y flwyddyn.

";Dywed traddodiad fod Latonia (mam Apollo a Diana) wedi ei geni yno, ac am y rheswm hynny, mae'r trigolion yn parchu Apollo, yn fwy nag un duw arall.    Maent, mewn ffordd, yn offeiriaid iddo, oherwydd maent yn ddyddiol yn ei ddathlu gydag anrhydeddau niferus.

Yn yr ynys yma mae yna elli ardderchog o Apollo a theml nodedig, o ffurf cylch, wedi ei addurno gyda nifer o rhoddion cysegredig.   Mae yna ddinas cysegredig i'r un duw, gyda'r mwyafrif o'r trigolion yn delynwyr, sy'n chwarae yn barhaus ar eu telynnau yn y deml, ac yn canu emynnau i'r duw, gan fawrygu ei weithredoedd.

Mae'r Hyperboriaid yn defnyddio tafodiaeth neilltuol ac mae ganddynt gysylltiad nodedig 'r Groegiaid, yn arbennig i'r Atheniaid 'r Delianiaid, drwy dynnu eu cyfeillgarwch o gyfnodau yn ystod y gorffennol pell."

Mae yna dystiolaeth i awgrymu fod yr ymarweddiad Hyperboriaidd wedi para hyd at yn agos i dair mil (3,000) C.C.    pryd ei dinistrwyd yn ddau gan orwyntoedd, llifogydd a thonnau mawr.

Mae Plato wrth ysgrifennu am Atlantis, wedi datgan bod iddi borthladdoedd artiffisial, pls brenhinol gyda muriau wedi eu gorchuddio mewn "oreichalcos" (o bosib gleiniau gwefr toddedig), yn ogystal a lluoedd arfog disgybledig, a llynges enfawr, ac roedd y tir yn frwythlon oherwydd roedd iddo ddau gynhaeaf y flwyddin.   Ein cred yw ei bod yn bosib fod Plato yn siarad am Hyperborea, ac nid Atlantis.

Fe deithiodd Strabo, daearyddwr Groeg oedd yn byw yn Rhufain a Alexandria lawer yn y ganrif gyntaf C.C. ac yn y ganrif gyntaf gynnar C.C.   Mae ei ddau lyfr ar bymtheg ar Ddaearyddiaeth, y rhan fwyaf ohonynt yn goroesi, yn cynnwys casgliad gwerthfawr o ddata o'r byd Rhufeinig, a thu hwnt. Ar gyfer ei wybodaeth am y Celtiaid fe ddefnyddiodd Posidonius fel fynhonnell wreiddiol.   Ysgrifenodd Strabo:

"...ym mhlyth y cyfan ohonnynt, mae yna dri dosbarth yn arbennig yn cael eu dal mewn parch neilltuol, y Beirdd, yr Ofyddion, 'r Derwyddion. Mae'r Beirdd yn gantorion ac yn feird. Mae'r Ofyddion yn   . . . ffisiolegwyr. Mae'r Derwyddon, yn ogystal i ffisioleg, yn ymarfer ethig athroniaeth. Maent yn dybiedig i fod y rhai mwyaf union syth, ac o ganlyniad, iddynt hwy mae'r naill ddadleuon swyddogol a phreifat wedi eu neilltio, yn y ffaith, eu bod ar rhai achlysyrau, yn penderfynu ar frwydrau ac yn arbed y brwydrwyr ar noswyl yr ymosod. Mae rhain, ac eraill yn dweud fod eneidiau yn anfarwol a bod y byd felly hefyd; ond bydd tn a dwr yn gorchfygu yn y pen draw".

Diodorus Siculus yn 44 C.C. yn disgrifio Derwyddiaeth:

"Ac mae rhai yn eu plith...(Y Galiaid)...cyfansoddwyr o benillion, rhai maent hwy yn galw yn Feirdd; mae rhain yn canu i offerynnau yn debyg i delyn fach, yn canmol rhai, tra'n difrio eraill.   Mae yna hefyd athronwyr ac offeiriadon oedd yn eithriadol barchus gan y bobl, oedd yn cael eu galw yn Dderwyddon.

Dwedodd Cesar wrth siarad am Dderwyddiaeth:

"Credir fod y mudiad (Derwyddiaeth) wedi gwreiddio ym Mhrydain, ac wedyn wedi ei gyflwyno i Gl; ac hyd yn oed nawr, mae rheiny sydd yn dymuno dod yn fwy cymwys gyfarwydd ag ef, yn dod i'r fan honno, er mwyn ei ddysgu."  

Mae Cesar hefyd, wedi cofnodi cwmpas dysgeidiaethau'r Derwyddon:

Fel un o'u dogmau blaenorol, " meddau, "maent yn cynnwys hyn: bod heneidiau ddim yn cael eu difodi, ond eu bod ar ol marwolaeth yn symud o un corff i'r llall, ac maent yn honni, fod dynion, drwy y ddisgeidiaeth yma, yn cael eu hannog yn fawr i ddewrder drwy annwybyddu yr ofn o farwolaeth.   Maent hefyd yn trafod ac yn rhoi i'w ieuenctid lawer o bethau sy'n ymwneud a'r cyrff nefol a'u symudiadau, maent y byd a'n daear, gwyddoniaethau naturiol, a dylanwad a phwer y duwiau anfarwol."

Yng Nghr y Cewri y gwelwyd yr Apollo Prideinig yn canu'r delyn ac yn dawnsio. Er fod Cr y Cewri yn ganolfan crefyddol derwyddol, ac yn cael ei barchu yr un fath, ac yn eiddo i'r HOLL lwythau Prideinig, roedd wedi ei adeiladu gan bobl Cyn-Dderwyddol. Dywedir fod Pythagoras, oedd a'i athroniaeth yn debyg iawn i'r Derwyddon, wedi ymweld 'r Hyperboriaid wrth chwilio am y Gwir, ac wedi derbyn Saeth yr Abaris, oedd wedi ei chario o amgylch y byd.      Mae Aristotle yn cadarnhau nad oedd athroniaeth gyfrinol wedi mynd drwy Groeg i Gl (y Derwyddon Celtaidd) ond wedi ei dderbyn oddi WRTHYNT.

Yn yr India siaradwyd am Hyperborea yn yr hen amser, fel Ynysoedd Cysegredig y Gorllewin, ac yn galw un ohonnynt yn Bretashtan neu Sedd a Lle Dyletswydd Crefyddol   Roedd yr ynysoedd gorllewinol a chysegredig yma yn cael eu cyfrif gan yr Hindwaid i fod yn Breswylfod y Petreaid (Petries) neu Dadau yr Hil Ddynol, ac yr oeddent yn anfon eu Hoffeiraduraeth yno, i'w hyfforddi.

Tra nad yw y ffynonnellau clasurol uchod o wybodaeth hanesyddol am y Celtiaid 'r Derwyddon yn hollol ddybinadwy, rhain yw'r unig ffynonnellau mae'r ysgolheigion modern wedi gallu dod o hyd iddynt, hyd y dyddiad yma. Pwrpas gweddill y bennod yma yw helaethu ar y gwybodaeth yma, drwy ddefnyddio hen ddogfennau a ffynonnellau sydd eisioes wedi eu crybwyll.

Y Derwyddon oedd athrawon, proffesors, athronwyr, cyfreithwyr a beirdd y bobl Celtaidd. Yn yr holl ddadleuon swyddogol a phreifat, roedd y Drewydd yn datrys pob un. Roeddent yn traddodi gwybodaeth ar lafar. Roedd yr Offeiriadaeth Dderwyddol yn rheoli y Cymry o tua 3800 C.C. hyd at 61 C.C.. Ond pwy oedd y Cymry yma ac o ble y daethant.?

Daeth y "Prytani" cyn y Cymry. "Prytani" oedd yr enw a ddefnyddiwyd gan y Celtiaid i ddisgrifio yr hil o bobl daethant o hyd iddynt, wrth iddynt gyrraedd Gl 'r Ynysoedd Prydeinig. Roedd y "Prytani" yn bobl bach, tywyll, byrdew ac enciliol. Roeddent hyd yn oed yn cadw ar wahan o'i gilydd. Coblynnod oedd yr enw Tiwtonig a rhoddwyd iddynt gan y goresgynwyr. Yn hwyrach byddai'r Rhufeiniaid yn eu galw yn Bictiaid neu pobl Bictiaidd, enw a ddatblygodd i goblynnod. Roeddent hefyd yn cael eu galw yn bobl y grugoedd Paganiaid. Roeddent yn parhau i encilio oddi wrth y grymoedd goresgynnol, ac yn y diwedd cawsant eu gorfodi i'r gogledd pell, ond daeth eu crefydd yn rhan o'r ffordd Geltaidd.

Tua 2,800 C.C. Adeiladodd llwythau "Prytani" rhannau o Gr y Cewri a chylchoedd crerrig arall yn Lloegr fel safleoedd cysegredig a chrefyddol.   Roedd y safleoedd yr oeddent wedi eu dewis, wedi eu defnyddio'nghynt gan yr Hyperboriaid, oedd wedi goroesi y dylifiad. Adeiladwyd   yr enfawr "Silbury Mound" a "Avebury Circle" gan y bobl yma.   Daethant yn demlau Derwyddol pwysig.

Yn 1000 C.C. ymfudodd y Milesiaid o ddeheubarth Anatolia, drwy fr y Canoldir, i Spaen, drwy Fae Biscaia, ac ymlaen i Scotia ( Iwerddon) a Chymru. Gyrrasant bob peth o'u blaen. Curasant y "Tuatha" a bron a degymu y "Prytani". Ond nid oeddent yn gallu dinistrio crefydd y gorchfygiedig - Derwyddiaeth. Enciliodd y "Prytani" hyd yn oed ym mhellach i fewn i Gymru 'r Alban, a dros y mil o flynyddoedd nesaf, daeth Derwyddiaeth i fod yn grefydd flaenorol y Celtiaid.

Y grefydd gyffredin" style="ysgrifenau John Rhys, "oedd Derwyddiaeth o fr y Baltig hyd at Gyfyngforoedd Gibraltar".

Mae yna dystiolaeth gryf mai disgynyddion goroeswyr distrywiaeth Hyperborea oedd y "Prytani". Am y rheswm hyn, yn y lle cyntaf, anfnodd yr holl lwythau Celtaidd eu offeriadaethau i gael eu hymarfer ym Mhrydain Fawr, gan offeiriadon y "Brytani". Wedyn, wrth i ganoedd o flynyddoedd ddod yn filoedd, datblygodd offeiriadaeth y "Prytani" i'r Hierarchaeth Dderwyddol.

Dywed Cesar am y Derwyddon:

Credir fod y mudiad wedi gwreiddio ym Mhrydain, ac wedyn wedi ei gyflwyno i Gl; ac hyd yn oed nawr, mae rheiny sydd yn dymuno dod yn fwy cymwys gyfarwydd ag ef, yn dod i'r fan honno, er mwyn ei ddysgu."  

Ar ol yr ymosodiadau Celtaidd, oherwydd prinder bwyd, cuddio oddi wrth yr ymosodwyr yn ystod y dydd, a lluosogi mewnol, aeth y "Prytani" yn llai, a thyfodd y chwedlau amdanynt.   Dwedwyd mae gwahanlithoedd y priodasau rhwng y "Prytani" 'r ymosodwyr oedd y Gwrachod Pictaidd, a'u bod wedi dysgu y cyfrinachau 'r dulliau dewinol, oedd yn cael eu trosglwyddo i ddwylo eu plant.

Galwodd y llwythau Cymraeg Celtaidd eu hunain   yn Y Cymry. Roedd y Cymry ym mhlith y drydedd ton o ymfudwyr Celtaidd a gyrrhaeddodd ym Mhrydain rhwng 1000 C.C. a 450 C.C. Yn ystod y cyfnod yma, daeth y Celtiaid yn drefnus wrth i ddiddordebau cyffredin orfodi gyngreiriau rhwng llwythau, nes erbyn yr ail ganrif C. C. Roeddent wedi gwasgaru drwy gydol Ewrop, o Fr yr Iwerydd 'r hyn sydd nawr yn cael ei alw yn Ogledd Spaen, i ardal sydd nawr yn cael ei hstyried yn Ddwyrain Ewrop, gan gynnwys yr Ynysoedd Prideinig ac Iwerddon. Roeddent hefyd wedi sefydlu allbyst yn Groeg, Yr Eidal, Macedonia a Thracia. Er iddynt ymuno mewn gwrthrych cyffredin o ehangiad, ni ddaeth y Celtiaid byth i fod yn dalaith hollol drefnus. Dyna oedd eu cwymp.   Yn 349 C. C. Dioddefodd y Celtiaid orchfygiad ysgubol ar ddwylo'r Rhufeiniaid. Tua 180C.C. roedd eu hegni wedi dioddef ac yr oeddent naill a'i wedi ymgartrefu mewn heddwch gyda'u cymdogion, neu wedi eu gyrru nl i Brydain Fawr neu Canol Ewrop.  

Yn 55 C.C., gwnaeth Cesar ei daith a'i rhagchwiliad gyntaf i fewn i Brydain. Erbyn 51 C.C., roeddd y rhan fwyaf o'r hyn sydd y Loegr fodern, o dan rheolaeth Rhufain.. Diahangodd y Derwyddon i fewn i'r Alban a Chymru.

Back to Top

wpeB0.jpg (2490 bytes)


wicca, Wicca, Witchcraft, witchcraft, druid, pagan  DYNION MWYN

Celtic knot Hound - Used by Witchcraft and Wicca Mae'r coedwigoedd ger Betws-y-Coed wedi bod yn gartref i lwyth/deulu y Celtiaid Cymreig (y Dynion Mwyn) am ganrifoedd di-.ri Mae'r chwedleon yn dweud fod y llwyth yma wedi ymfudo i'r dyffryn o'r gorllewin 'r de, ac wedi ymgartrefu yn yr ardal oherwydd presenoldeb hen gelli o goed Derw cysegredig. Adeiladodd y Llwyth, bentref ger y gelli a byw o gynnyrch y tir (hela, pysgota a.y.b). Fe honni'r fod y gelli gysegredig yn dal i fodoli, ond dim ond y teulu sydd ar l, a wyr ei union leoliad.

Yn y flwyddin 51 C.C., yn ystod ymgyrch Cesar yn erbyn y Celtiaid, fe ddarganfu lleng Rhufeunig o dan rholaeth milwr ifanc ac abl, y dyffryn prydferth a gorchfygu y rhyfelwyr oedd wedi eu hanfon i amddiffyn y dyffryn.   Yn ystod yr ymladd, lladdwyd hen bennaeth y Celtiaid Pictaidd, ond parhaodd ei fab Llewelyn i ymladd yn erbyn y gorchfygwyr disgwyliedig.

Aeth y Rhifeuniwr ifanc i fewn i frwydr bersonol a Llewelyn, a bu'n fuddugoliaethus. Roedd y frwydyr rhwng y ddau yn hir a chaled, ond mewn amser collodd Llewelyn ei law, a gorfodwyd iddio ildio. Roedd dewrder ei elyn wedi gwneud argraff fawr ar Horatius a chaniataodd i'r dyn i fyw. Llewelyn Un-llaw yw'r enw sy'n dal i fod ar bennaeth y llwyth hyd at y presennol.

Roedd ef hefyd yn gyfrifol am ganiatau i'r Derwyddon oedd o lwyth y Dynion Mwyn i fyw ac i barhau eu crefydd a'u gweinidogaethau i'r llwyth.

Sefydlwyd canolfan milwrol i gadw golwg dros y Celtiaid Cymreig, ac o fewn 5 mlynedd, fe ddechreuodd dre i dyfu gerllaw i wersyll y lleng.

Roedd Vitus Horatius wedi cwympo mewn cariad 'r dyffryn. Ar ol i ymgyrch Cesar ddod i ben, gofynnodd am ganiatad i aros yn y ddinas, fel y cadlywydd lleol.  Roedd yn gymaint o arwr lleol fel nad oedd y pwerau oedd yn bodoli yn Rhufaen am ei newid.   By farw yn 23 C.C.

 

Back to Top

wpeB1.jpg (2490 bytes)


wicca, Wicca, Witchcraft, witchcraft, druid, pagan   Y LLEIHAD MEWN DERWYYDDIAETH

Stonehenge at dawn - Used by Witchcraft and Wicca Yn amser Cesar nid oedd Derwyddiaeth yn cael ei ysyried mor bur, ac mor ddealladwy yn Gl, ac yr oedd yn yr Ynysoedd Prydeinig, ei wir gartref.   Erbyn 59 C.C. roedd y gwareiddiad Celtaidd 'r Derwyddon wedi cyrraedd y cyfnod olaf o ddistryw. Lladdwyd y Derwyddon ar Ynys Mn gan Suetonius Paulinus oedd yn brwdro yn erbyn y Siluriaid. Dyma oedd cadarnle mwyaf y Derwyddon, ac yr oedd yn ynys brydferth a ffrwythlon.

Henffych well, Fon, dirion dir,

Hyfrydwch pob rhyw frodir

Goludog, ac ail (Cymru?)

Dy sut, neu Baradwys hen.

All hail to Anglesey, gentle land,

the delight of all regions

Bounteous, like (Cymru?),

Ancient Paradise."

Goronwy Owen (1723-69)

Yn y cyfamser, yn sydyn, fe wrthryfelodd yr "Incenti", i'r dwyrain, o dan y frenhines rhyfelgar, Boadicea (a sillefir Boudicca hefyd) a'i dwy ferch yn erbyn creulondeb, chwant a balchder eu gorchfygwyr. Lladdwyd miloedd o Rhufeuniaid.

Galwyd Suetonius yn l yn gyflym o Gymru. Croesodd y cadfridog Rhufeinig yr ynys drwy farchogaethau ymosodol, a phenderfynnu gosod ei holl obeithion ar un frwydyr. Yn wynebu deg gwaith ei rhif ,ond o rhyfelwyr wedi eu hyfforddi ac iddynt arfau gwael, ennillodd fuddugoliaeth ysgubol, a chyflawnodd Boadicea hunan-laddiad.   

Oherwydd fod Suetonis wedi gadael Cymru mor gyflym, ni ddinistrwyd y grefydd Dderwyddol yn gyfan gwbwl, fel yr oedd wedi gobeithio Dihangodd nifer o'r athrawon Derwyddol offeriadau, 'r offeiriadesau i ynys Iona, mynyddoedd Eryri a mannau eraill. Dyma oedd dechrau diwedd y Derwyddon yng Nghymru. Dros y ddeg mlynedd ar hugain nesaf, gorchfyfygodd y Rhufeiniaid y wlad yn llwyr, gan yrru yr offieriadaeth Dderwyddol ym mhellach i'r mynyddoedd, yn ogystal ag i'r Iwerddon ac i'r Alban.

O 59 A.C. hyd at 383 A.C., rheolwyd Prydain gan y Rhufeiniaid, gyda dwrn dur, gan atal y bobl a cheisio dinistrio holl arwyddion Derwyddoliaeth.   Buont yn llwyddianuus yn y blaenorol, ond methu yn yr ail.   Goroesodd y Derwyddon yn y mynyddoedd Cymreig, Iwerddon 'r Alban ym mhell i fewn i'r unfed ganrif ar ddeg A.C.  

Roedd y llwythau brodorol y Gymru Rhufeiniol yn cynnwys y ddwy adran o'r hil Geltaidd. Roedd y Siluriaid yn yr hanner ogleddol o'r Gymru bresennol 'r Ddyfedaeth yn y rhan ddeol bellaf   (o hyd yn cael ei galw yn Ddyfed) yn Goedelaidd, neu yn siarad Gaelaidd. Roeddent yn llai mewn corffolaeth ac yn dywyllach eu croen na'r Brythoniaid neu eu cyfatebwyr Prydeinig oedd yn siarad yn Brydeinaidd, sef yr Ordofigiaid. Roedd y diweddaraf hyn yn perthyn yn agos i'r Galiaid ac yn decach eu hwynebryd. Roeddent yn preswylio yn y rhan ganol-ogleddol o Gymru ac maent y gydran cyndeidiol fwyaf o'r Cymry modern.

Roedd crefydd frodorol y Brythoniaid mor debyg i rheini yn   Mr y Canoldir, nes bod y Rhufeinwyr yn gallu unieithu y duwiau 'r duwiesau brodorol a rhai eu hunain.   Beth bynnag, gosododd y Brythoniaid bwyslais trymach ar y Teulu Sanctaidd.    Roedd gan y gwahanol lwythau 'r gwahanol ardaloedd o Brydain eu defodau llwythol eu hun, fel Brigantia (Brigid) ar gyfer y Brigantiaid ond, yr oedd y modd o addoli 'r ddiwinyddiaeth yn weddol unffurf drwy gydol yr hanner ddeheuol o'r ynys.

Mae rhan y Derwyddon a Derwyddiaeth wedi ei drin a'i drafod yn drwm iawn ym mhlith   yr ysgolheigion Celtaidd. Roedd y Derwyddon yn eang ym mhlith y Celtiaid Gaeleg a Brythonaidd, ac yr oedd eu pwer ofewn yr uned lwythog yn fawr iawn.    Ond erbyn diwedd y bedwaredd ganrif A.C. dim ond Iwerddon 'r Alban oedd yn gallu ymffrostio mewn proffwydi Derwyddol ac offeiriadau swyddogol. Roedd yr holl Dderwyddon Cymreig wedi eu lladd, neu wedi cuddio mewn cilfachau cyfrinachol, neu wedi ail-enwi eu teitlau fel Beirdd.   Ond roeddent wedi cadw   llenyddiaeth traddodiadol ar lafar, y wlad. Mewn ffaith roedd yna gymaint o draddodiad ar lafar fel bod, yn 100 A.C., y wybodaeth wedi dechrau cael ei ysgrifennu gan ysgrifenyddion barddol Cymreig i fewn i Lythrennau Ogam.

Back to Top

wpeB2.jpg (2490 bytes)


wicca, Wicca, Witchcraft, witchcraft, druid, pagan   PARHAD Y DYNION MWYN

Celtic knot Hound - Used by Witchcraft and Wicca Am y 1000 nesaf cadwyd y gwybodaeth yma yn yr iaith Gymraeg yn ogystal ag Ogam, ac fe'i cuddiwyd yny ffurf o ysgrifau, gan nifer o grwpiau, gan gynnwys deulu a llwyth y Dynion Mwyn.

Drwy ddefnyddio system gofeiriol tra gymleth, daeth yn hawdd i'r beirdd canol oesol i gadw ac i wasgaru yr hen disgyblaethau drwy bennillion a chaneuon. Tra ei bod yn wir fod beirdd Cymru yn aml yn anhyfforddedig yn y dirgelion dyfnaf, roeddent yn gallu trosglwyddo a phuro barddoniaeth harwrol a thriadau cyfrinol, ac yr ydym mewn dyled o werthfawrogiad iddynt, am gadw y corff yma o lenyddiaeth, na allai fod wedi goroesi mewn unrhyw ffordd arall. Yng Nghymru, yr Iwerddon 'r Alban, cadwyd yr hen lenyddiaeth mewn modd oedd bron yn unwedd.  

Daeth eu preswyliad yng Nghymru i ben yn y diwedd, yn   383 A.C.   gyda chais Maximus o Gaernarfon i gyhoeddu ei hunan yr ymerawdwr Rhufeinig.   Cyn ciliad y fyddin Rhufeinig yn 383 A.C., roedd holl dir Prydain i'r dde o Fur Hadrian, o dan rheolaeth Rhufeinig.   Mewn llawer rhan o Brydain, roedd llaw haearn y Llengau Rhufeinig mewn enw yn unig, yn rhoi lle i rheolaeth llwythog ym mhob man, ond yn y dinasoedd 'r canolfanau masnachol.   

O tua 400 A.C. hyd at 800 A.C., roedd Ewrop yn llawn anrhefn a gwylltineb. Rhain oedd yr Oesoedd Tywyll. Yn ystod y cyfnod yma, concrodd yr eglwys Gristnogol   y wlad Brideinig a Chymreig, a daeth Dewiniaeth Derwyddol a Phictaidd yn fwy cuddiedig a chyfrinachol ei natur.

Yn olaf, yn 823 A.C., ganwyd yr arwenydd cyntaf o bwysigrwydd, i ddod o blith y Cymry. Ef oedd y brenin rhyfelgar Rhodri Fawr. Roedd yn ddyledus am ei etifeddiaeth, i rhestr hir o Feirdd Cymreig, ac oddi wrthynt hwy, dysgodd y gwybodaeth cyfrinachol.   Ef oedd y cyntaf o'r clan i gael yr Athroniaeth Dderwyddol wedi ei ysgrifennu mewn Rwnau ar Ddalennnau o Rhisgl. Ef oedd yr ail i alw ei lwyth barddol, Y Dynion Mwyn.  Yn 855 daeth yn frenin, nid yn unig ar Bowys ond, drwy ymgynghreirio medrus a phriodasau, dros rhan helaeth o weddill o Gymru.   Yn llwyddianus wrth frwydro yn erbyn ymosodiadau, a lladd Gorm, yr arweinydd Llychynnaidd mewn brwydr, rhoddodd Rhodri gyfnod o undeb a sefydlogrwydd nodedig i'w wlad.    Lladdwyd Rhodri eu hun mewn rhyfel yn 878 A.C. tra'n ymladd ymosodiad gan y Sais i fewn i'w wledydd.

Roedd ganddo dri mab; Anarawd, Cadell a Merfyn.   Yn anffodus i ddyfodol y Gymru annibynnol, fe arweiniodd perthynas ei feibion ag Alfred, brenin Lloegr, i Gymru i fod yn fwy dibynnol ar y frenhiniaeth Saesneg, er mwyn cael ei hamddiffyn. Hyn efalle, oedd yr arwydd cyntaf fod dyfodol Cymru am byth, i fod yn ddibynnol ar ei chymydog cryf yn y   Dwyrain.

Fan hyn dylwn ddweud rhywbeth am wyr Rhodri, Hywel Dda. Fe ail-sefydlodd rhyw fath o hegemoni ym mlhith y gwahanol deyrnasoedd yng Nghymru. Adnabuwyd tiroedd Hywel fel y Deheubarth, oedd yn uno Gwynedd a Phowys, oedd yn ymestyn dros y rhan fwyaf o Gymru ac eithrio Morganwg yn y de-ddwyrain.   Parhaodd ei deirnasiad o 904 hyd at 950.

Er fod ei deirnasiad wedi ei nodi gyda chreulondeb absoliwt, am ei gyfundrefnu o'r gyfraith Gymreig, ac nid am ei fedusrwydd rhyfelgar y cofier Hywel orau. Mae'r Athro John Davies yn galw y set o rheolau canlyniadol  ".    . . ym mhlith y creadigaethau mwyaf   ysblennydd o ddiwylliant y Cymry" Roedd Cyfraith Hywel yn gyfundrefniad o'r arferion   cyfreithiol oedd wedi datblygu yn ei wlad dros nifer o flynyddoedd.   Yr oedd, o safbwynt cyfiawnder, yn system dra ddemocratig ac ym mhell ar y blaen i'r gyfraith Saesneg; yn un peth, roedd yn rhoi statws arwyddocaol i fenywod.    Roeddent yn sicr o gael hawliau meddiant, na ddaeth yn rhan o gyfreithiau Lloegr am dros fil o flynyddoedd. Ere ngraifft, roedd gan fenyw yr hawl i gael iawndal so byddai'n cael ei chernodio heb rheswm, gan ei gwr; medrau hefyd dderbyn hyd at hanner yr eiddo teuluol, os byddai ysgariad yn digwydd.   

O feibion Rhodri, dim ond Anarawd a ddilynodd yr hen ffyrdd, ac a drosglwyddodd ei etifeddiaeth farddol i'w fab Idwal Foel, a fu farw yn 942 A.C. Cyn i Idwal farw, fe gasglodd nifer o ddalennau o chwedlau yn ymwneud a HU Gadarn 'r Hen Rhai. Fe drosglwyddodd ein draddodiad i'w fab Meurig.

Gyda Meurig, cawn y sylwad ysgrifennedig cyntaf o Bwer y Ddraig Werdd a Choch.   Roedd gan Idwal fab, a gadwodd y gwybodaeth llwythog, nes iddo ei fuddsoddi yn ei fab Iago, a'i trosglwyddodd i'w fab Cynan.    Cyn iddo gael ei ladd, dywed chwedloniaeth, fod Cynan wedi teithio i'r Dwyrain Canol.   Fe ddywedodd ei fod wedi casglu "...nifer o gyfrolau o wybodaeth cyfrinol...," cyn iddo ddychwelyd.

Ysgrifennodd Cynan am ei briodas i'r foneddiges Ragnhildr o Ddulyn. Ganwyd iddynt Gruffydd ap Cynan, a briododd Angharad, merch Owain ab Edwin a chynhyrchu pum plentyn, Owain Gwynedd, Cadwaladr, Cadwallon, Susanna a Gwenllian. Bu Gruffydd farw yn 1063.

Yn 1162C A.C. Crwydrodd Sipsiwn oedd wedi dod o Ogledd India drwy Rwsia, Romania 'r Almaen i fewn i Gymru, a rhoddwyd iddynt hafan dawel, gan deulu Owain Gwynedd.    Roedd ganddynt hen ysgrifau a elwir y Tarot.

Yn 1169 A.C., hwyliodd Tywysog Madoc ap Owen Gwynedd, plentyn siawns Owain a hynafgwr o'r 5ed radd, o'r Dynion Mwyn, o Ogledd Cymru i'r Amerig a sefydlu gwladfa.    Ymadawodd ar fore o Fai, o Abergele, gydag un llong, y Gwennan Gorn, a chriw o ugain. Cyrrhaeddodd yn y "byd newydd" a sefydlu gwladfa. Fe rhoddodd gymorth i ail-sefydlu yr Hen Grefydd Atlantaidd ym mhlith yr Americanwyr Brodorol, y daeth o hyd iddynt yno.    Dychwelodd i Gymru yn 1171 A.C. lle disgrifiodd yr hyn yr oedd wedi dod o hyd iddo, a gyda ei fab Riryd, Arglwydd Clochran yn yr Iwerddon, dychwelodd i'r Americas gyda saith llong a thri chant o ddynion.   Fe'i lladdwyd yn ddiweddarach, yn 1172 A.C., a'i gladdu yn, beth sydd nawr yn cael ei alw, yn Georgia yn yr Unol Daleithau.   (Gweler pennod dau)Gyrrwyd weddillion ei ymgyrch i fynu i'r gogledd, i fynu i'r afon Missouri a chydweddi eu gwaed a llwyth Indianaidd a elwid y Mandiaid. (Mandans)     

Priododd Owain a Gwladus, merch Llywarch ap Trahaearn a Christina, merch Gronw ab Owain. Cafodd naw o blant; Rhun, Hywel, Iorwerth, Maelgwyn, Dafydd, Rhodri, Cynan, Angharad a Gwenllian.   Priododd Iorwerth a Marared, merch Madog ap Maredudd a chynhyrchu mab, Llywelyn Fawr neu Llewelyn ap Iorwerth.    Yn 1200, daeth Llewelyn ap Iorwerth yn rheolwr ar deyrnas Gwynedd, ac o dan ei arweiniad cryf a phenderfynol, roedd Cymru un waith eto yn unedig fel uned boliticaidd sengl. Yn 1204 fe'i cydnabuwyd gan y Brenin Sion o Loegr, a rhoddodd ei ferch Joan iddo, mewn priodas. Mae dau gofnod yn Brut y Tywysogion yn cadarnhau ei bwer, ddylanwad a'i hyder.  Mae'r cyntaf yn y flwyddyn 1230: Yn y flwyddyn hynny, dieneiddiwyd William de Braose yr Ieuyngaf, Arglwydd Brycheiniog, gan yr Arglwydd Llewelyn yn Ngwynedd, ar ol iddo gael ei ddal yn siambr Llewelyn gyda merch Brenin Lloegr, gwraig Llewelyn.

Mae'r ail gofnod yn y flwyddyn 1240:

Fe rheolodd ei elynion gyda chleddyf a gwewffon, rhoddodd heddwch i'r mynachod. . .ehangu ei ffiniau gyda ei rhyfeloedd, rhoi cyfiawnder da i bawb yn ol eu haeddiant, a thrwy ymrwymiad cariad neu ofn, yn clymu yr holl ddynion iddo ei hyn.

Ar gweithaf rhai rhwystrau rhyfelgar, diolch i'r helbulon rhwng brenin y Saeson a'i farwniaid, roedd Llewelyn, yn y diwedd yn llwyddianus yn arbed dylanwad y Saeson yng Nghymru, a derbyniodd wrogaeth oddiwrth y tywysogion Cymreig eraill. Fe dalodd ef ei hun, barch i Frenin newydd y Saeson, sef Hari III, a thrwy yr arwydd yma, fe'i cydnabuwyd yn ddigyffelyb yng Nghymru.  

Cafodd Llywelyn Fawr chwech o blant gan Joan; Gruffydd, Dafydd, Gwenllian, Helen, Gwladus Ddu a Marged. Bu Llywelyn Fawr farw ar Ebrill 11, 1240 A.C.   Priododd Gruffydd ap Llewelyn a Senena a chynhyrchu pum plentyn; Owain Goch, Rhodri, Gwladus, Dafydd, 'r anhygoel Llywelyn Ein Lliw Olaf.

 

Back to Top

wpeB3.jpg (2490 bytes)


wicca, Wicca, Witchcraft, witchcraft, druid, pagan   TYWYSOG LLEWELYN, GWIR DYWYSOG OLAF CYMRU

Witchcraft and Wicca - knotwork Yr oedd i fynu i Llewelyn Olaf ap Gruffydd i fod y grym unoli mwyaf yng Nghymru.    Ar ol carcharu ei frodyr a chymryd teirnas Gwynedd iddo'i hun, roedd Llewelyn yn gallu mynnu ei hawl i gael ei alw yn "Dywysog Cymru". Rhoddwyd y teitl iddo yn swyddogol gan Harri III yn 1267 yn ystod Cytundeb Trefaldwyn, i gydnabod hawl yr arweinydd Cymraeg i'r dair teyrnas o Gwynedd, Powys 'r Deheubarth. Roedd i'w weld, am gyfnod byr o leiaf, bod breuddwyd y Cymry wedi ei gwireddu; roedd ganddynt eu Tywysog eu hunain, roeddent yn llywodraethu tiroedd eu hunain, yn l cyfreithiau eu hunain, ac yr oeddent yn gallu gweld at faterion eu hunain, yn iaith eu hunain, yn rhydd o ddylanwad y Saeson.    Roedd Cymru ar fin cymryd lle cynnar ym mhlith   taleithau datblygiedig Ewrop.   Beth bynnag, newidiodd y cyfan, a hynny i gyd yn rhy gyflym.   Newidiodd dyrchafiad Edward I i orsedd y Saeson yn 1272, y don o faterion yn gyfan gwbwl.

Uchelgais y Brenin Edward oedd uno ynys Prydain yn gyfan gwbwl o dan ei frenhiniaeth, ac yr oed hyn yn meddwl, yn y diwedd, yr oedd i goncro Cymru 'r Alban.   Gwnaeth problemau enfawr Llewelyn ei hun, y dasc yn un llawer rhwyddach nac a ddisgwylier yn y dechrau, wrth ystyried y gorchfygiadau cynnar trwm a ddioddefwyd gan y Saeson, oedd ddim yn gyfarwydd ag ymladd ar dir mynyddog, o ddwylo'r byddinoedd   Cymreig.    Daeth gwrthsafiad i awdurdod Llewelyn hefyd i'r wyneb, ym mhlith y tywysogion llai yng Nghymru, yn ogystal ag ar y Gorymdeithiau.

Yn1264, er fod Tywysog Llewelyn wedi ymgynghreirio gyda Simon de Montford yn erbyn Brenin Lloegr, parhaodd ei ymgynghreiriad yn fyr iawn. Yn 1265, lladdwyd Simon de Montford ym mrwydr Evesham, a gwthiwyd Tywysog Llewelyn yn ddwfn i fewn i Gymru, gan Frenin Lloegr. Ond yn derfynol, yn ystod cytundeb Trefaldwyn, bu Llewelyn yn llwyddianus i gael cadarnhad oddi wrth y brenin, mai ef oedd y gwir Dywysog Cymru, a chanddo'r hawl i fynnu gwrogaeth gan yr holl arglwyddi Cymreig.  

Roedd Tywysog Llewelyn yn noddedig i Hywel Foel, oedd yn Dderwydd ac yn Fardd. Ysgrifennodd Hywel Foel am gysylltiad y Tywysog Llewelyn a Themlydd y Marchogion 'r "Ordre de Seon". Dengys ein cofnodion yn 1271 A.C . fod Hywel wedi rhoi gorchymun i'r ysgrifennwyr 'r clerciaid hynny oedd mewn dyledogaeth iddo, i ddechrau'r dasc o bentyrru hynny oedd ar l o'r gwybodaeth cyfrinol oedd yn wybyddus o'r teulu Llewelyn i fewn i gyfrolau trefnus.   Dywedir mai Hywel oedd y cyntaf i gasglu y "Thirteen Treasures". Ef hefyd achosodd Y Dylluan i gael ei chreu. Hwn oedd y "Grimoire" neu'r llyfr sillafu o'n traddodiad.    Nid oedd pentyrru a chofnodu y gwybodaeth yma yn waith rhwydd, oherwydd nad oedd hinsawdd boliticaidd y blynyddoedd yma, yn addas i astudio, teithio a dysgu.

Roeddyr ysgrifau hefyd yn hawlio fod perthnasau Eleanor de Montford, gwraig y Tywysog Llewelyn yn ddechreuwyr o'r "Orde de Seon" yn Ffrainc.   Priodwyd Eleanor a Thywysog Llewelyn gyntaf drwy brocsi, yn 1275.    Roedd llinach Eleanor yn dra enwog. Ym mhlith ei ewythrod, roedd yna frenin Lloegr, brenin Ffrainc, ac Ymerawdwr Rhufeinig sanctaidd.   Hwyliodd Eleanor o Ffrainc i Gymru yn 1275, ond cipiwyd ei llong ac fe'i carcharwyd gan frenin Lloegr, yn nghastell Windsor. Roedd   y Brenin Edward yn benderfynnol i ddistriwio pwer y Tywysog Cymreig.   Ymladdwyd llawer o frwydrau rhwng y Saeson 'r Cymry yn ystod y cyfnod yma.

Yn ystod Cytundeb Aberconwy, yn 1277, gorfodwyd y Tywysog Llewelyn i dderbyn amodau cywilyddus ac i ildio y rhan fwyaf o'r tiroedd yr oedd wedi meddu yn ddiweddar, dim ond yn cadw Gwynedd, i'r gorllewin o'r afon Conwy.   Dilynodd Edward ar ei lwyddiant, drwy adeiladu cadarnleoedd Saesneg o amgylch perimedr yr hyn oedd ar l o feddiant Llewelyn. Codwyd gastellu cryf, oedd yn rhwydd i'w hamddyffin yn Fflint, Rhuddlan, Aberystwyth a Llanfair ym Muallt, oedd yn cael eu garsiynu gan neilltiadau helaeth o fewnfudwyr a milwyr Saesneg.   

Yn y flwyddyn hon hefyd y crynhdd Hywel y "Thirteen Treasures" ac ychwanegu gwybodaeth o nifer o ffynonnellau: oddi wrth y Derwyddon daeth y gwybodaeth cysegredig am y Cerrig; oddi wrth Urdd Temlyddion y Marchogion fe ychwanegodd Ddewiniaeth yr Eifftwyr (roedd Hywel yn hawlio fod y Tywysog Llewelyn wedi ei dderbyn i fewn i Urdd Temlyddion y Marchnogion yn1279A.C.) oddi wrth y Sipsiwn Persiaidd fe ychwanegodd y dirgelion astrolegol Mithraig; ac o gyndeidiau Pictaidd daith gweddillion y traddodiad Arallfydol; oddi wrth naw morwyn yr "Isle de Seon" daeth   hen wybodaeth gyfrinol yr Etruscaniaid 'r "Orde de Seon".    Cymrodd y Llwyth y gwybodaeth am y gwahanol Gwfennau 'r Gellioedd Dewinol i fewn, a ddaeth mewn cysylltiad a hwy, dros y blynyddoed, yn ogystal 'r Dewiniaeth Cabalistaidd o'r Dwyrain.

Er fod Edward nawr mewn llwyr rheolaeth o'i diroedd Cymreig, nid oedd Twysog Llewelyn ar ben eto. Yn ystod cyfnod o heddwch rhwng y ddau arweinydd, o'r diwedd, caniataodd y Brenin Edward i'r Tywysog Llewelyn ag Eleanor i briodi mewn realiti.    Yn Hydref 1278, priododd y Tywysog Llewelyn a Eleanor yng Nghadeirlan Caerwrangon.   Roedd yn gyfnod pryd yr arhosodd yr arweinydd Cymreig am ei gyfle, a meddwl dros ei opsiynnau.   Pan, mewn amser,   y cododd bobl Cymru, o dan ei frawd Dafydd, mewn gwrthryfel enfawr, oherwydd y golled o rheolaeth dros eu harferion a'u cyfraith, a rheolaeth gyfyngol a gorthrymus y Saeson, allau Llewelyn ddim ond arwain eu hachos. Yn 1282, gwrthododd Llewelyn eto, i gydnabod Edward I fel penarglwydd.   Arweiniodd hyn, mewn gwirionedd, i rhyfel rhwng y Tywysog Cymreig 'r Brenin Edward.

"The gentlefolk of Wales, despoiled of their liberty and their rights, came to Llywelyn ap Gruffudd and revealed to him with tears their grievous bondage to the English; and they made known to him that they preferred to be slain in war for their liberty than to suffer themselves to be unrighteously trampled upon by foreigners"  (Brut y Tywysogion).

Ar y cyntaf, roedd Llywelyn yn amlwg lwyddianus, cwympodd   castellu Llanfair ym Muallt, Aberystwyth a Ruthin i'w ddwylo ac fe ddinistrwyd grym cryf y Saeson yn gyfan gwbwl ar Bont Menai yng Ngwynedd.     Bu'n rhaid i Edward wario holl adnoddau ei deyrnas i ddelio 'r Cymry maleisus a melltigedig.

Bu Eleanor farw wrth rhoi genedigaeth i'w merch Gwenllian, ym Mehefin 19, 1282. Roedd hyn yn rhyw fath o rhagrwydd o'r hyn oedd i ddod. Oherwydd dim ond cyfarfod drwy lwc, rhwng Llewelyn ag un o farchogion y Saeson ar waun yn Nghilmeri, ger Llanfair ym Muallt, ym Mhowys a osododd terfyn ar y freuddwyd Gymreig.    

Yng Nghilmeri yn y waun dawel honno, ar yr heol o Llanfair ym Muallt i Lanymddyfri, fe welwch fonolith tal, wedi ei wneud o wenithfaen.    Mae'n edrych, ar y cyntaf, fel un o'r hen feini hirion hynny, a godwyd miloedd o flynyddoedd yn l, gan ein cyndeidiau Neolithig.   Mae archwiliad agos yn datgan mai cof golofn ydyw, wedi ei godi yn1956 er cf am y Tywysog Llewelyn, "Ein Lliw Olaf"     Wedi gwahanu oddiwrth ei fyddin, cafodd Llywelyn ei hun mewn sgarmes fychan ac ar Hydref   11, 1282 A.C. fe'i lladdwydd gan farchog Saesneg, oedd yn anwybodol o phwy oedd y tywysog Cymreig. O'i ddarganfod, anfonnwyd pen Llewelyn i Lundain i'w arddangos fel pen bradwr.  

Wedi i Llewelyn gael ei ladd mewn brwydr yn erbyn byddin Edward, cymrodd Lloegr rheolaeth o Gymru.   Roedd problemau Edward gyda'r Cymry, i bob pwrpas ymarferol, drosodd.   O hyn ymlaen, roedd Cymru i fyw o dan system boliticaidd estronol, a chwarae rl israddol fel rhan annatod o deyrnas Lloegr. Mae yna falad deimladwy gan y cannwr 'r cenedleuthwr Cymreig Dafydd Iwan yn portreadu galar y genedl Gymreig o golli eu hannwyl Llewelyn: "Colli Llywelyn, Colli'r cyfan".

 

Back to Top

wpeB4.jpg (2490 bytes)

 


wicca, Wicca, Witchcraft, witchcraft, druid, pagan   GOROESIAD Y DYNION MWYN

Witchcraft and Wicca - knotwork Yn 1284 gosodwyd Ogledd Cymru o dan rheolaeth uniongyrchol Saesneg gan Ddedf   Rhuddlan, a rhannu tiroedd Llywelyn i siroedd o dan rheolaeth siryffion Saesneg.      Un ffordd a ddefnyddiwyd i rheolu'r wlad, oedd adeiladu castellau ac iddynt geyrydd, fel rheiny yng Nghaernarfon a Harlech.  

Gosododd Saeson wasgedd hefyd, ar y beirdd Cymreig er mwyn eu harbed rhag dechrau gwrthrhyfel.  Yn y diwedd, fe gydweithredodd y siryffion Cymreig gyda Edward I, pan addawodd mai dim ond tywysog oedd wedi ei eni yn Nghymru ond nad oedd yn medru siarad Saesneg, fyddai yn rheolu drostynt.      Yn 1301,   Rhoddodd Edwrd y teitl Tywysog Cymru   i'w fab, oedd wedi ei eni yng Nghymru.  

Oherwydd yr archwiliad grymus, daeth Y Tylwyth Teg, fel yr oedd y Dynion Mwyn wedi dod i gael eu hadnabod, i fod yn gyfrinachgar, a bu iddynt ddiflanu am gyfnod.    Cymrodd Gruffud ap Madawg, perthynas i'r Tywysog Llewelyn, Madawg Dwygraig fel y Bardd 'r Derwydd teuluol.     Ysgrifennod Madawg Dwygraig am sefydlu Gellu Dderwyddol ger dyffryn Llynfi, Llangynwyd, Cymru yn1284. Mae'n honedig ei fod wedi cynorthwyo i sefydlu Gelli Derwyddol Mynydd Haemus, ger Rhydychen, Lloegr.

Dengys ein hymchwil fod gan y Dynion Mwyn ddau linach. Cadwodd Owain, mab Dafydd, draddodiad ei ewythrod drwy anfon ei wraig a'i dri plentyn i Ffrainc, lle roeddent i aros, nes bod yr amserau yn fwy ffafriol.   Yn y cyfamser, gosododd   y Brenin Edward, Gwenllian, merch y Tywysog Llewelyn mewn lleiandy o fynachesau Gilbertaidd, Saesneg, yn Sempringham, Sir Lincoln, gyda ei chefnither Eleanor.    Roeddent i aros yno hyd eu marwolaeth, neu nes i'r Brenin Edward ddod o hyd i ffordd i'w defnyddio.

Fe gymrodd y teulu Owain enw ffals a dychwelyd i Loegr, ac mewn amser i Gaerdydd yng Nghymru. Fe gysylltiwyd 'r Foneddiges Gwenllian a'i harwyddo o'i hetifeddiaeth.   Ar y cyntaf gwrthododd eu syniadau, ond mewn amser fe ddihangodd o'r lleiandy, dod yn offeiriades yr urdd, priodi bonheddig, a chafodd chwech o blant.   Ei gyfenw oedd dechrau Traddodiad Teuluol Y Tylwyth Teg. (I fod yn deg, mae rhai llyfrau hanes yn honni fod Gwenllian wedi marw yn y lleiandy, ac mae eraill yn dweud mai merch Tywysog Llywelyn oedd Eleanor,mewn gwirionedd.     Does yna ddim prawf real i hyn.)

Roedd gan Llewelyn ferch arall, o briodas gyfrinachol i Fonhesig Saesneg. Enwyd y ferch yma yn Catherine. Mi briododd a Phillip ap Ifor, Arglwydd Iscoed. Cawsant hwy , mewn amser, ferch o'r enw Eleanor a briododd Thomas Llewelyn. Cafodd Eleanor ddwy ferch, Marged a Eleanor.   Priododd Eleanor a Griffith Fychan, Arglwydd Glyndyrdwy. Mae'r chwedl yn dweud fod Griffith Fychan yn offerynol yn arbed y traddodiad rhag mynd yn angof. Ymunodd a theulu Owain, ac mae'n sn am hyn yn ei ysgrifau (roedd ganddo fab o'r enw Owen Glyndwr, oedd yn Dywysog Cymru ac yn fyw o 1400 i 1416.) Ond mae'n anneglur ai teulu Owain, neu teulu Griffith Fychan oedd ffynhonnell y dysgeidiaethau hwyrach.

Mae'r ymchwil diweddaraf yn dangos fod yna ddwy linell llinach i draddodiad teuliol Dewiniaeth y Dynion Mwyn. Mae'r cyntaf yn delio a chysylltiad Wynne. Roedd gan Taliesin einion Fawr (Wynne) ddogfennu oedd yn dangos fod ei deulu wedi disgyn o Catherine, merch "drwy siawns" Maredudd ab Ieuen ap Robert a Dafydd ap Siencyn (oedd Taliesin yn hawlio, eu bod yn aelodau o deulu Wynne). Gwarthnodwyd Dafydd ap Siencyn yn herwr ac, yn ol Taliesin, roedd yn un o'r ffynonnellau ar gyfer chwedl "Robin Hood".  Dwedodd Taliesin fod aelodau o'i   deulu wedi cario traddodiad Derwyddol/ Dewinol Llewellyn, hyd at y presennol.

Yr ail yw cysylltiad Wentworth. Roedd Sarah Llewellyn Wentworth, cefnither i Taliesin, yn ddisgynnudd o Gwerful, merch i Enion ap Caradog, arglwydd Penychen.   Wedi i Tudor ab Enion farw heb adael etifeddion, dylai tir Penychen fod wedi mynd i'w chwaer Gwerful, ond fe aeth Brenhines Edward 'r tir, oedd wedi ei leoli yn sir Gaernarfon a'i wneud yn rhan o dir y Goron.   Yr oedd y teulu yma, yn l y dyb, yn hanu 'r Brehinoedd Pictaidd a throsglwyddo ymlaen draddodiad Dewinyddol Pictaidd.

Back to Top

wpeB5.jpg (2490 bytes)


wicca, Wicca, Witchcraft, witchcraft, druid, pagan DEDDF LLEUAD LLAWN Y DYNION MWYN

Celtic knot Hound - Used by Witchcraft and Wicca Roedd yn oer a llaith. Troellodd y niwl o amgylch ein cyrff, wrth i ni symud yn sydyn dros y cae tuag at yr ogof.   Rhywle tuag at y gorllewin, cyfarthodd ci yn herfeiddiol,   wrth i ni ymyrryd yn ei fyd.   Yma ym myd distaw Cerridwen, ymlusgau miloedd o bryfed dros y glaswellt 'r perthi ac yr oeddem yn teimlo fel ymosodwyr, wrth i ni wau ein ffordd drwy y byd yma o drydar ac yswitio.    Canodd y crochan yn wannaidd ym mag Jacob wrth i un o'r "Athames" daro yn erbyn yr ochr.   Arhosodd a symud y pwysau rhywfaint, wedyn pwyntiodd i fynu ar hyd y llwybr oedd yn troelli tuag at y bryn, oedd yn dod i'r amlwg. Gwasgarwyd ychydig o'r dail o'r coed gan y gwynt, wrth i ni ddechrau dringo'r ogof.

Eisteddau'r deuddeg ohonom - chwe dyn a chwe menyw, gyda'n traed yn llithro ar y glaswellt, oedd yn llithrig gyda gwlith y nos, roeddem yn dechrau allan ar anturiaeth fawr.    Roeddem yn mynd i berfformio un o'r hen ddeddfau oedd yn wybyddus i'n clan, yn un o'r lleoedd mwyaf cysygredig - ogof neolithig wedi ei cherfio i fewn i fynydd o sialc naturiol gan yr hen weithwyr, gan ddefnyddio cyrn ceirw.   Wrth ymsuddo yn y ddaear wlyb, o dan bwysau ein hunain, troediasom yr hen lwybr.   Lawr yn y dyffryn, roeddem yn gallu gweld y golau llachar am eiliad fach, yn torri drwy y nos, wedyn yn diflannu gyda rhuad wannaidd. I fynu o'm blaen, roeddem ond braidd, yn gallu gwneud allan sip y creigiau oedd wedi cwympo, yn aros yn oerwag yn y golau leuad. Roeddem yn agos i fynedfa'r ogof.

Stopiodd y cludwr canwyll, oedd a'i wyneb wedi ei guddio yn y tywyllwch, o'm blaen a chyhoeddu, "Byddwch yn ofalus, mae'r llwybr yn cwympo i ffwrd yn weddol sydyn". Fflachiodd ei olau ymlaen am eiliad, nes bron a'n dallu, ac estynnodd Rachel allan, a chymryd fy llaw. Wedyn, yn araf a gofalus, dyma ni'n modfeddu ymlaen i'r dyfnder du. Bu Sgytiad o wynt bron 'n chwythu dros yr ochr,ond cefais fy nhraed o danaf, a thynnais Rachel tuag ataf.   Tyfodd rhyw ymdeimlad o wagle i'r dde yn fwy sicr, wrth i ni droellio i fynu'r rhiw. Wedyn, roeddem allan o'r gwynt ac i fewn i gysgod y creigiau.

Diflannodd Malcom y cludwr cannwyll, yn sydyn o'n golwg, mewn fflach o olau gwyn, wedyn daeth ei lais o'r tu flaen, ac oddi tan y ddaear, yn aneglur a gwannaidd.   "Mae'n iawn, dewch i lawr" Yn un ac un, llithrodd fy nghymdeithion a mi drwy fynedfa'r ogof wrth lithro lawr yr esgynfa sialc, oedd yn wlyb. Eisteddodd Rachel ar ei sodlai a'u dilyn, drwy sglefrio ond, o hyd, yn dal   yn fy llaw er mwyn cadw ei chytbwys.   Sglefriais i lawr gyda hi, ac i fewn i'r ogof. Dyma ni'n sefyll i fynu, a throi ein goleuadau arno, am y tro cyntaf yn ystod y wc, oedd wedi cymryd awr.   Roedd y golau gwyn yn disgleirio ar ochrau gwlyb yr ogof, ac yn adlewyrchu o'r pyllau o ddwr calch oedd ar y llawr.    Allan o'r gwynt ac oddi tan y ddaear, yn sydyn roedd y distawrwydd yn llethol. Dechreuodd bawb siarad ar unwaith, gan ddadlwytho eu hunain o densiwn y wc 'r ofn o gael ei darganfod.

Symudais y bag oddi ar fy ysgwyddau a sylwi gyda rhywfaint o anniddigrwydd ei fod wedi ei daenu a sialc gwlyb. Wrth ei agor, chwiliais am gwmpas, ac edrychais arno'n ofalus nes dod o hyd i ogledd cywir. Dechreuodd y gweddill o'r grwp dynnu allan yr offer o'u paciau, a thaflu darnau o bren tn i mi, wrth iddynt ddad-bacio. Dechreuais wneud tn, gan osod y darnau yn yr hen drefn, gan eu gwlychu gyda pharaffin, oedd wedi ei brynnu yn arbennig i'r pwrpas.

Tra roeddem yn cynnu'r tn, yn sydyn daeth yr ogof yn fyw ac yn gyfeillgar, wrth i'r fflamiau melyn esgyn i'r t, a mil o ddiferion o ddwr yn adlewyrchu y golau fel mil o ddeimyntau unigol. Gan bentyrru rhagor o bren ar y tn, sefais yn l, a dechreuodd y fflamau fwyta i fewn i'r tannwydd ffres.   Dechreuodd y mwg ymrolio o amgylch y t, a diffodwyd y goleuadau. Gallem weld yr huddygl ar y nenfwd, o'r nifer o danau oedd wedi llosgi yma, drwy y miloedd o flynyddoedd o ddefnydd cynt.   Arhosom o amgylch y tn a chynhesu ein hunain, a dechrau dadwisgo.   Dwedodd Rachel wrth Larry "Tyn y cwmpas allan",

Roedd yn tynnu ei drwser, wrth iddo ystyried yr hyn yr oedd hi newydd ddweud. "O'r gorau, mor gynted a fyddaf yn noeth". Cyflawnodd y ddadorchuddiad ac ymestyn, wrth iddo symud tuag at y tn.   Rhybyddiodd ei hun am eiliad, ac wedyn aeth i ganol yr ogof, ac yn gyntaf mesurodd, ac wedyn dechreuodd arysgrifennu cylch ar y llawr sialc, gyda chorn. Aeth y lleill mewn tawelwch, i gyflawni ei tasciau, oedd wedi eu neulltio iddynt. Tynnodd Rachel a mi yr offer defodol allan o'r bag, a'u sychu'n ofalus, a'u gosod allan ar y silff oedd yn gweithredu fel ein hallor.   Ffitiodd Craig a Scott y banneru at ei gilydd a'u taflu i fewn i'r ddaear wlyb, ym mhedwar cwarter y cwmpas. Disgleiriodd y symbolau aur cyfrinol, yn erbyn y cefndir glas.

Safodd   Larry yn union syth, ei wyneb yn goch gyda'i ymdrech i gloddio. "Beth ydym ni yn mynd i ddweud os cawn ein dal?" gofynnai. "Ein bod yn 'bloody' archeolegwyr, wrth gwrs", atebodd Scott.   Chwerthinodd Larry, plygu drosodd, a pharhau i gloddio.   Gweithiom yn gyson, wrth i ni greu Caer Ochlen yn yr ogof y noson hynny, hyd at o'r diwedd, roedd popeth yn barod. Adlewrchau'r Greal fflam goch y tn ar ei ochrau arian. Gosodais y treipod i fynu, a hongian y crochan. Fe siglodd yn araf yn y gwres. Daeth Rachel drosodd a dwy jwg o win, wedi ei baratoi yn arbennig, a'i arllwys i fewn i'r crochan.   Codai ager persaidd wrth i'r gwin gwrdd a gwaelod oer y pot. "Mae'n aroglu'n hyfryd mam, beth sydd i ginio?" gofynnai Craig, a chwerthin dros hiwmor ei hun. Chwarddodd Rachel wrth osod y llysiau arbennig i fewn i'r crochan, a chlymud y rhwymyn am ei chanol noeth a hyfryd, gan osod y saith clwm yn ofalus.

Rydym oll yn noeth nawr, wedi ein gwisgo yn yr awyr, os ydych am rhoi enw iddo, wrth i ni oll sefyll "yn noeth yn ein defodau", mewn gostyngeiddrwydd a thlodi; dechreadau holl bwerau dewinol. Gwnes rhywfaint bach fwy o waith, wedyn cymerais i fynu y wain a gwthio y cleddyf i fewn iddo, gan ddweud "Y gwir yn erbyn y byd".   Wedyn clymais y benglog yn ofalus i'r carn cerfiedig. Yn dal y gleddyf yn y waun i fynu, cerddais i'r orsedd a'i gosod wrth ei bas ar y ddaear. Roedd yn amser i ddechrau.

Tywalltodd Rachel gronynnau o arogldarth lleuad i fewn i'r tn, wedyn, bendithiodd ei hun, gan ddefnyddio'r arwyddion cysegredig ar ei chorff.   Trodd, a'i chorff wedi ei amlinellu gan y fflamiau, cyffyrddodd ei cheg, wedyn ei bron dde, ac wedyn yn olaf, ei bigwrn chwith.   Wedyn dyma ni'n symud i fewn i grwp wedi ei siapo fel cilgant o'i hamgylch, pob gweithred yn cydrhedeg a   gweddi oedd yn cael ei mwmian i'r Ysbryd Mawr. Ymestynnodd yr hen eiriau i fewn i gysgodion yr ogof, ac adleisio yn wannaidd i dn fsaidd, chwech o leisiau gwriwaidd, gyda lleisiau soprano Rachel 'r pum menyw arall, yn gwehydda rhyngddynt.

Neidiodd y tn i fynu, wrth i Rachel daflu sylwedd i fewn i'r fflamau, ac estyn ymlaen a chymryd y Greal wrthyf. A'i ddal i fynu, cyflwynodd ef i'r nefoedd 'r lleuad, a chwyrlio unwaith, i bwysleisio hyfrydwch y Greal.   Roedd tywyllwch yr ogof yn ymddangos ei fod yn ei amgylchynnu, wrth i'r crochan hisian, 'r llysiau 'r afalau nofio'n dawel ar y dwr.    Dechreuais eiriau'r siant fawr ac yn sydyn, torrodd dawelwch y nos, a daeth yn fyw.   Gostyngodd Rachel y Greal, ac anadlu dros wyneb y gwlyb, wedyn gwagaodd ei gynnwys i fewn i'r crochan. Wedi aros i fynu, dyma ni i gyd yn cerdded tuag ato, ac yn ei dilyn, wrth iddi ddechrau   dawns gwehyddiedig Y Drysle, o flaen y crochan berwedig.    Wedyn newidodd y patrwm, a pharhaodd bawb 'r ddawns gyfarfod o amgylch y tn.    Mewn amser deuthpwyd i derfyn, a dipiodd i fewn i'r crochan gyda llwy a'i rhoi i mi, yfais a'i rhoi i Janet, a'i rhoddodd i'r nesaf.    Cododd Rachel y cacennau i fynu, eu pasio allan, a dyma ni'n yfed a bwyta o frwythau bywyd.    Gan chwyrlio'r lwy o amgylch yn wyllt, camodd Rachel o amgylch deirgwaith eto, wedyn gwthiodd hi yn l i fewn i'r crochan.     Dechreodd yr hylifol gael ei effaith arnom.

Tynnasom ein "Athames" o'u gwain a'u gwthio i'r ddaear, ac wedyn parhau i ddawnsio yn wyllt o amgylch y tn.    Yn arwain, symudais i ffwrdd, ac fe amgylchynwyd y cylch.   Cymrodd y Cludwr Cannwyll, sydd o hyd yn olaf, y crochan oddi ar y tn ac arllwys ei gynnwys i'r ffos galch, oedd yn ein amgylchynnu.   Cododd ager o'n hamgylch, a llifodd yr hylifol coch nes ffurfio cylch, gan olchi y sialc i'r ochr, chwyrlio o amgylch y brigau helygen cherddin. Symudais ymlaen dros y ffos, ac aros o flaen y cleddyf 'r benglog. Wrth godi fy llaw chwith, rhedais yr arwyddion drwy fy mysedd, wedyn, yn gyflym euthum drwy'r arwyddion traddodiadol, sy'n meddwl gymaint i Wrach Gymreig, dwylo yn slapio ar fy nghoesau a nghorff yn symud drwy'r hen chwedlau.   Dilynodd y lleill.  Gosododd Rachel y gacen ar y llawr, ger drws y cylch a chamodd bawb dros y ffin, oedd yn rhannu'r byw wrth y meirw.

"IAOUE," gan ddal pum bys yn uchel. "IAOUE", a dyma ni'n slapio'n cluniau a wedyn symud ymlaen gyda'r ceffylau gwyllt, a thrwy'r cylch arian. Dechreuasom gerdded y cwmpas o amgylch, gan ddal y cylch yn yr air, ac wedyn, yn olaf, ei ostwng ar y benglog.   Gan droi, gosodom ein ffin ar y llawr, ffurfio patrwm y y ddedf, a dechrau troedio'r felin. Rownd a rownd mewn hollol dawelwch y troediom, ein bysedd yn dilyn yr hen batrwm, wedi ei osod gan y saith cwlwm yn y cordyn s  Yn ewyllysio, meddwl a chanolbwyntio ar ein gwaith, disgleiria'r lleithder ar ein cyrff; yn meddwl, ewyllysio a dychgmygu delw Donn yn symud o un rhan o'n cyrff i'r llall.   

Newidiodd yr ymdeimlad fel lliwiau'r machlud, wrth i'r golau ostwng oddi tan y gorwell. Roedd yr ogof, fel petai yn troi o'n hamgylch, ac yr oedd yr ymdeimladau yn newid wrth iddynt symud   o un rhan o'n cyrff i'r llall. Cawsom gipolwg o'r Byd Arall, pryd bynnag roedd ein canolbwyntio yn newid mewn angerdd, wrth i effaith y catalist hylifol wneud ei fford drwy ein gweithiannau.    Roedd yr ogof yn ymddangos fel pe tau yn newid o'n hamgylch, a daeth ein hewyllus i fod yn wasgedig.    Aeth y mwg yn dewach wrth i'r tn iselhau...ac yr oeddem i gyd yn ymddangos fel pe baem yn ei   chael yn anodd i anadlu, bron yn tagu yn yr awyrgylch chwyddedig.

Wedyn yn sydyn, roedd fel pe tau ein bod yn anadlu i, pur, clir ac oer. Roedd Donn wedi ei drawsnewid. Yn union yn dilyn yr ymdeimlad yma, ymddangosau fel pe bau gwynt oer yn chwipio o amgylch ein bigyrnau, ac yn torri i ffwrdd pwer corfforol ein corff. Yn sydyn disgynnodd ofn fel blanced oer a llaith, a chafodd bawb yr argraff ein bod i gyd yn cael ein gwylio.   Roeddem yn galw y cynulliad o'r grymoedd   Roedd yr ymdeimlad o ofn yn dyfnhau, nes fod angen pob tamaid o'n pwer ewyllus i arbed ein hunain, rhag rhedeg yn ddall drwy'r ogof . Daeth swn o bob math, o bob man yn yr ogof, a chefais ofn, a dod yn l i lwyr ymwybyddiaeth am eiliad, wedyn cefais fy hun yn dychwelyd i lwybr tywyll yr ewyllus.   Nid oeddem mwyach yn cerdded ar lawr yr ogof, ond yn cerdded ar air. Roedd fy nghorff mewn amryw wahanol leoedd ar yr un pryd, llenwyd fi gyda ymdeimlad angrhedadwyo o ddryswch, ac nid oeddem bellach yn ymwybodol o'm corff. Daeth tywyllwch ar fy ymwybyddiaeth, ac yr oeddem yn nofio mewn gwagle o amgylch y cylch, fy nghorff yn cwympo yn fecanyddol ymlaen ac ymlaen.

O'r diwedd, deuthum yn ymwybodol o bawb arall yn y clan, fel pe baent tu fewn i mi, a minnau y tu fewn iddynt hwy. Roeddem yn gallu eu teimlo. Roedd yna deimlad ysbrydol a rhywiol yn treiddio drwy bob un ohonnom, wrth i ni gyd beidio camu, a syrthio yn erbyn ein gilydd, yn wriwaidd a meniwaidd. Yn sydyn trawodd deimlad cryf ar fy meddwl, fod rhywun yn aros, lle roedd y cleddyf wauniedig 'r penglog yn gorewdd. Gelwais allan ar unwaith, a dechreuasom oll wthio ein ewyllus tuag ato, gan ymchwilio a gofyn.   Cynyddodd yr ymdeimlad fod yna fodlaeth dewinol yn ein plith, yn ddirfawr. Yn sydyn roedd yna ddau endid   yn aros gyda'u gilydd,   yn ein gwylio. Roeddem yn gwybod eu bod yno. Curodd fy nghalon, mewn ofn a llawenydd gyda'u gilydd. Dwysawyd ein ewyllus nes ei fod fel pont haearn. Roedd ein holl ganolbwntiad arnynt. Mewn gwirionedd, roeddem yn gallu gweld y goleuadau gwyrdd, yn symud ac yn fflachio o amgylch y benglog. "Arglwydd, Boneddiges, Boneddiges, Arglwydd", Gallem glywed y grwp yn eu galw.     Gellid gweld torchau o ddisgleirdeb, gyda throellau coch yn y canol, nawr yn symud gyda'u gilydd. Gweithiom yn galed ac yn galetach fyth, ein meddyliau a'n cyrff mewn poen, gyda'n hymdrech frwdfrydig.    Mae'r golau, yn y diwedd yn ymdoddi i siap dyn a menyw, yn noeth fel ein hunain, yn ymgydio yn araf, ac yn gnawdol, yng nghanol yr aer, uwchben y benglog.    Roedd ton ar l ton guriadol, o bwer rhywiol cynharaf, yn curo drwom. Wedyn, yn sydyn, cododd ymdeimlad o lawenydd oddi fewn i ni, a chael gwared o'n blinder, a llifodd y ddau ffigwr cyfunedig, o nerth a doethineb.      Cyfarchwyd hwy 'n holl galonau 'n heneidiau, a chyfunasant a ni, a ninnau 'n gilydd.

Yn olaf, deuthom yn l i'n hunain, roedd y tn bron a diffodd. Roedd yna "binnau bach" yn trywanu aelodau'n cyrff, ac yr oeddem yn teimlo wedi blino'n fawr. Roeddem yn gorwedd yn groes i'n gilydd, gydag air yr ogof yn sur yn ein cegau. Cododd Rachel ag offrymu gweddi o ddiochgarwch, a thorasom y cwmpas i fynu, gan ddychwelyd pob peth i'r lle yr oedd. Roedd y cwbwl drosod nawr. Eisteddom yn aflonnydd am ysbaid fer, tra'n cael gwres o'r tn, oedd yn diffodd, roeddem yn oer, wedi blino ac yn fwdlyd.    Roedd ein meddyliau yn ddideimlad. Taflodd Larry fwy o bren ar y tn, ac yn ei dendio, gan chwythu arno, nes fod y tannwydd ffres yn cydio, a thaflu gwres hwyliog dros bopeth. Edrychom yn ein bagiau am fwyd a diod, a dechrau bwyta. Yn raddol, roeddem yn teimlo wedi ein hadfywio, ac yn llawn egni. Cododd siarad gyda'r mwg, roedd yna lawer o chwerthin, ac yr oeddem yn ymestyn ein haelodau o flaen glo tywynnol. Chwe dyn, chwe menyw, i gyd yn deyrngar i'w gilydd, ac yn fwy na dim, i'n Duwiau. Aeth y sgwrsio yn fwy, ac fe drafodwyd wahanol bethau. Sut i wneud hyn... a sut i wneud y llall....er bod y grwp yn gytbwys, mae angen rhagor o fyfyrwyr. Siardom a bwyta, ac yn y diwedd gwisgo a dechrau clau i fynu. Ar l i bopeth yn yr ogof i fod, fel pe tai ni byth wedi bod yno, dechreuasom ein taith tuag adref. Wedi blino, ond eto wedi ein hadfywio, yn frwnt o'r ogof, ond yn bur mewn calon.    Cerddom dros y caeau, dan grynnu yn air y wawr, yn l i'r ceir.

Camodd dau gwnstabl allan o'r cysgod. Dwedodd y llymach o'r ddau: "Pwy sydd mewn gofal? Nid ydych fod i barcio fan, chi'n gwybod. Mae'n eithaf peryglus. Beth sydd gennych yn y bagiau?" Dyma ni'n eu gwaghau ac yn esbonio.   Gallechweld o'r mynegiadau ar eu hwynebau, nad oeddent yn hoff o'r hyn oeddent wedi ei weld, a'i glywed.     Roeddent am ein cwestiynnu a galwasant eu gorsaf. Rhagor o gwestiynnau eto. Roedd yna gamddealltwriaeth, a mwy o gamddealltwriaeth.   Duwiau, y pethau mae'n rhaid i ni, Wrachod, ddioddef drwyddynt.

Rhwng 1282 A.C. a heddiw, mae erledigaethau dewinaidd, gormesau a chamddealltwriaethau, wedi ei gwneud yn aruthrol anodd, i fod yn Wrach. Rydym wedi profi Chwilys a chyfnodau o erledigaeth crefyddol grymus.   Mae Gwrachod, Marchnogion Temlydd a grwpiau Paganaidd i gyd wedi profi'r gormes yma.    Oherwydd ei natur, mae'r gwybodaeth, o hyd, wedi ei gadw yn gyfrinachol oddi wrth bawb, ond y lleiafrif hynny o fewn y teuluoedd, y gellid ymddiried ynddynt, oedd yn cadw'r hen ffyrdd.   Oherwydd ei ymarfer, rydym wedi dioddef dros yr holl flynyddoedd hyn.

 

Click Here to return to the main page


MoonRule[1].gif (5298 bytes)

Welsh Witchcraft dragon

lancebar

There have been visitors to this page since January 1, 2005

John Ashcroft kokopelli Author:  Originally by Taliesin einion Vawr, Revised by Celtic Church of Dynion Mwyn, Inc.
Copyright 1977, 1992, 2003 by Celtic Church of Dynion Mwyn, Inc.   All rights reserved.
Revised: 13 Dec 2011 02:24:30 -0500

Gwyddon Flag of Wales

This Site was Created by Celtic Church of Dynion Mwyn, Inc. For information on all individuals and organizations listed in this website, or the name of a contact person in your area that can give you further information on the Celtic Church of Dynion Mwyn, Let us hear from you! Click here to contact us.   You may also call us at 000-000-0000 If you access our voice mail, we will call you back collect if long distance.

Or, you can write Dynion Mwyn, P.O. Box 673206, Marietta, GA 30006-0036

Click here to go to the Welsh Witchcraft Page